Berat tentu kuarza, sifat, jenis dan jadual nilai

Kuarza ialah salah satu mineral paling lazim dalam alam semula jadi dan merupakan komponen pembentuk batuan yang penting dalam banyak batuan igneus, metamorf dan enapan. Kuarza sendiri dianggarkan membentuk kira-kira 12% daripada jisim litosfera bumi, manakala peratusan lebih tinggi dalam kerak bumi merujuk kepada mineral silikat secara keseluruhan. Nama mineral ini dikaitkan dengan perkataan Jerman Quarz; salah satu teori asal usulnya merujuk kepada perkataan yang bermaksud «keras».

Jadual berat tentu kuarza

Ketumpatan kuarza ialah kuantiti fizikal rujukan. Untuk pengiraan domestik dan pembinaan, nilai purata 2,65 g/cm³ biasanya digunakan, bersamaan dengan berat sekitar 2650 kg bagi 1 m³ kuarza padat tanpa rongga.

Bagi memudahkan pengiraan, jadual berikut menyenaraikan nilai berat tentu kuarza serta berat kuarza mengikut unit ukuran.

Sifat kuarza

Kuarza tulen tidak berwarna atau putih akibat kecacatan hablur dan retakan dalaman, tetapi bahan ini boleh mempunyai pelbagai warna bergantung pada bendasing dan rangkuman mineral lain. Ia larut dalam leburan alkali dan asid hidrofluorik.

Bahan ini mempunyai banyak jenis dalam pelbagai tona, masing-masing dengan namanya sendiri.

Takat lebur kuarza berada dalam julat 1713 hingga 1728 °C. Bahan ini tergolong dalam jenis piezoelektrik dan dielektrik.

Mineral ini tergolong dalam oksida pembentuk kaca, yang membolehkan kuarza digunakan sebagai komponen utama kaca.

Kuarza mempunyai polimorfisme dan terbahagi kepada dua pengubahsuaian: alfa-kuarza bersuhu rendah dan beta-kuarza bersuhu tinggi. Ia turut mempunyai empat pengubahsuaian polimorf yang merupakan jenis mineral tersendiri:

• Pengubahsuaian kristobalit
• Pengubahsuaian tridimit
• Pengubahsuaian koesit
• Pengubahsuaian stishovit

Jenis kuarza

Kuarza mempunyai banyak jenis bergantung pada pelbagai bendasing, lalu membentuk bahan tersendiri seperti:

• Aventurin. Kuartzit dengan mika besi dan mika biasa, berwarna merah berkilau dengan tona perang atau kekuningan.
• Agat. Sejenis kuarza, iaitu kalsedoni berlapis dan berjalur.
• Ametis. Kuarza berwarna ungu.
• Binghamit. Kuarza berkilau warna-warni dengan rangkuman goetit.
• Kuarza berambut. Sejenis kuarza hablur batuan dengan rangkuman hablur turmalin, rutil atau mineral serupa yang mampu membentuk hablur seperti jarum.
• Hablur batuan. Kuarza dalam bentuk hablur lut sinar yang tidak berwarna.
• Rijang. Kuarza dengan tambahan kristobalit, kalsedoni dan opal, berupa agregat berbutir halus dengan komposisi tidak tetap.
• Morion. Sejenis hablur hitam.
• Prasem. Kuarza hijau dengan rangkuman aktinolit.
• Prasiolit. Kuarza kuning yang melalui proses pemanasan untuk menghasilkan kuarza hijau dengan tona seperti bawang.
• Rauchtopaz. Kuarza berasap berwarna kelabu atau perang dengan tona cerah.
• Kuarza mawar. Sejenis kuarza berwarna merah jambu.
• Kalsedoni. Sejenis kuarza kriptohablur bergentian halus, separa lut cahaya, berwarna putih hingga kuning dengan tona madu.
• Sitrin. Sejenis kuarza kuning dengan tona lemon.
• Kuarza nilam. Agregat kuarza berbutir kasar dengan tona kebiruan.
• Mata kucing. Sejenis kuarza dengan kilauan cahaya berwarna putih, kelabu atau merah jambu.
• Mata helang. Agregat kuarza kelabu dengan tona kebiruan.
• Mata harimau. Agregat kuarza perang dengan tona keemasan.
• Oniks. Sejenis kuarza dengan lapisan selari pelbagai warna yang tersendiri.
• Heliotrop. Sejenis silika hijau gelap dengan campuran oksida, kalsedoni, hidroksida besi dan mineral lain, disertai jalur serta tompok merah terang.