Berat tentu osmium: sifat, penghasilan dan jadual
Osmium ialah unsur kimia dan logam peralihan kumpulan platinum. Dalam keadaan padat, ia berupa logam putih keperakan berkilat dengan rona kebiruan. Osmium ialah antara logam paling padat yang diketahui dan ketumpatannya hampir dengan iridium.
Dalam industri, osmium diperoleh semasa memproses bahan mentah logam platinum. Disebabkan kelangkaan, harga tinggi dan sifat kimianya, osmium hanya digunakan dalam bidang terhad tetapi penting dari segi teknikal.
Jadual berat tentu osmium
Osmium ialah logam kompleks dan jarang, maka sifat fizikal tepatnya ditentukan daripada data rujukan dan ukuran makmal. Purata ketumpatan osmium ialah sekitar 22,61 g/cm³. Ini bermakna 1 m³ osmium mempunyai berat kira-kira 22610 kg.
| Bahan | Berat tentu (g/cm³) | Berat 1 m³ (kg) |
| Osmium | 22,61 | 22610 |
Sifat osmium
Osmium sangat keras, padat dan rapuh. Kekerasan serta kerapuhannya menjadikan pemprosesan mekanikal sukar. Takat lebur osmium ialah sekitar 3033 °C dan takat didih sekitar 5012 °C. Logam ini bersifat paramagnet.
Osmium padat agak tahan terhadap banyak asid dan alkali, tetapi serbuknya menjadi lebih reaktif apabila dipanaskan. Ciri penting osmium ialah keupayaannya membentuk osmium tetroksida yang meruap dan toksik. Oleh itu, sebatian osmium memerlukan pematuhan ketat terhadap peraturan keselamatan.
Osmium tidak mempunyai peranan biologi yang diketahui bagi organisma hidup. Sesetengah sebatiannya toksik, terutamanya osmium tetroksida.
Penghasilan osmium
Dalam alam semula jadi, osmium biasanya terikat dengan logam kumpulan platinum lain, terutamanya iridium. Ia diperoleh sebagai hasil sampingan pemprosesan bahan mentah platinum. Selepas komponen dipisahkan, osmium ditulenkan lagi secara kimia dan diturunkan kepada keadaan logam.
Kegunaan osmium
Penggunaan osmium terhad kerana kelangkaan dan harganya. Kegunaan utama termasuk:
- aloi sangat keras dan tahan haus dengan iridium, rutenium dan logam kumpulan platinum lain;
- sesentuh, mata dan komponen khas yang memerlukan kekerasan serta ketahanan haus tinggi;
- mata pen, galas instrumen jitu dan komponen kecil lain yang memerlukan aloi keras;
- beberapa sebatian osmium sebagai mangkin;
- osmium tetroksida dalam mikroskop elektron untuk menetapkan dan meningkatkan kontras sampel biologi;
- penggunaan sejarah dalam filamen lampu pijar, yang kemudian hampir sepenuhnya digantikan tungsten;
- penyelidikan sains dan makmal.
Soalan lazim
Berapakah berat 1 m³ osmium?
Pada ketumpatan sekitar 22,61 g/cm³, satu meter padu osmium padat mempunyai berat kira-kira 22 610 kg. Jisim sebenar serbuk dan produk berongga lebih rendah.
Mengapakah osmium dianggap antara logam paling padat?
Osmium ialah logam kumpulan platinum dan mempunyai ketumpatan kristal yang sangat tinggi, hampir dengan iridium. Oleh itu, isipadu osmium yang kecil sekalipun mempunyai jisim besar.
Adakah osmium berbahaya ketika diproses?
Logam padat agak stabil, tetapi serbuk dan sebatian osmium perlu dikendalikan dengan berhati-hati kerana osmium tetroksida toksik boleh terbentuk. Peraturan keselamatan kimia mesti dipatuhi.