Gewicht van gipsvezelplaat: per m², plaat en partij

De massa van een gipsvezelplaat wordt berekend uit het oppervlak en de opgegeven massa van één vierkante meter: plaatmassa = lengte × breedte × massa van 1 m². Voor een partij wordt de uitkomst vermenigvuldigd met het aantal platen. Bij een formaat van 2500 × 1200 mm en een opgegeven waarde van 12,2 kg/m² is de berekende massa van één plaat 36,6 kg en van 20 platen 732 kg, exclusief verpakking.

Alleen de dikte geeft geen exact antwoord. Zelfs platen met hetzelfde formaat kunnen verschillen in type, samenstelling, vochtgehalte en productietoleranties. Neem de massa van 1 m² daarom over uit het technische blad of van de markering van het specifieke product. De calculator onderaan het artikel berekent de massa van één plaat en van de partij zonder een verborgen fabrikantwaarde.

In het dagelijks taalgebruik spreekt men meestal over het ‘gewicht van gipsvezelplaat’, hoewel kilogram een eenheid van massa is. Gewicht als natuurkundige kracht wordt uitgedrukt in newton. In de gewone formuleringen hieronder betekent ‘gewicht’ de massa in kilogram.

Benodigde gegevens voor de berekening

Voor één plaat zijn drie waarden nodig:

1. lengte van de plaat;
2. breedte van de plaat;
3. massa per oppervlakte-eenheid in kg/m².

Voor een partij is ook het aantal platen nodig. De afmetingen moeten bij één plaat horen en de waarde in kg/m² bij het gekozen type gipsvezelplaat, zonder pallet, folie en tussenleggers.

Als de fabrikant de massa van een hele plaat opgeeft, hoeft die niet opnieuw te worden berekend: voor een partij volstaat vermenigvuldiging met het aantal. De omgekeerde formule is nuttig om producten met verschillende afmetingen te vergelijken op basis van de massa van 1 m².

Formule voor de massa van plaat en partij

Zet eerst de lengte en breedte om van millimeter naar meter en bereken het oppervlak:

S = (L / 1000) × (W / 1000),

waarbij:

• S het plaatoppervlak in m² is;
• L de lengte in mm is;
• W de breedte in mm is.

De massa van één plaat is:

m₁ = S × q,

waarbij q de massa per oppervlakte-eenheid in kg/m² is.

De massa van de partij is:

m = m₁ × n,

waarbij n het aantal platen is.

Gebruik de omgekeerde formule om de massa van 1 m² uit een bekende plaatmassa te bepalen:

q = m₁ / S.

Controleerbaar voorbeeld

Neem een plaat van 2500 × 1200 mm, een waarde van 12,2 kg/m² en een partij van 20 platen:

1. oppervlak: (2500 / 1000) × (1200 / 1000) = 3 m²;
2. plaatmassa: 3 × 12,2 = 36,6 kg;
3. massa van de partij: 36,6 × 20 = 732 kg.

De 12,2 kg/m² is hier een invoerwaarde van het voorbeeld. De calculator voert de berekening exact uit, maar de betrouwbaarheid van de uitkomst hangt af van de ingevoerde gegevens.

Voorbeelden voor gipsvezelplaten van 10 en 12,5 mm

De tabel bevat productgegevens die op de publicatiedatum zijn gecontroleerd voor twee varianten van één fabrikant op verschillende markten. Ze tonen de orde van grootte en leggen de omrekening naar kg/m² uit. Dit is geen normatieve tabel voor alle gipsvezelplaten.

De eerste waarde volgt uit 36,6 / 3 = 12,2 kg/m² en de tweede uit 44,25 / 3 = 14,75 kg/m². Gebruik voor het bestellen van vervoer en het berekenen van ontwerpbelastingen de opgegeven massa van de specifieke plaat, met de nauwkeurigheid die de fabrikant vermeldt.

Waarom platen met dezelfde afmetingen een andere massa hebben

Gipsvezelplaten worden gemaakt van een gipsbindmiddel en cellulosevezels die door het materiaal zijn verdeeld. Het is een composietproduct. De massa kan daarom niet worden bepaald aan de hand van de dichtheid van natuurlijke gipssteen.

De massa per oppervlakte-eenheid wordt beïnvloed door:

• de werkelijke dikte en afmetingen;
• de gemiddelde dichtheid van het specifieke product;
• de samenstelling en hoeveelheid versterkingsvezels en toevoegingen;
• aanvullende behandelingen en bijzondere eigenschappen;
• het vochtgehalte van het materiaal;
• toegestane productietoleranties.

Door deze factoren garandeert de aanduiding ‘gipsvezelplaat 12,5 mm’ niet dat verschillende producten dezelfde massa hebben. Als de documentatie een bereik vermeldt, voert u de berekening tweemaal uit, met de onder- en bovengrens. Zo krijgt u het massabereik van de partij.

Standaardplaat, vochtwerende plaat en vloerelement

Een standaard gipsvezelplaat en een variant met verminderde wateropname kunnen dezelfde nominale afmetingen hebben, maar de typeaanduiding alleen geeft de exacte massa niet. Daarvoor zijn de kenmerken van het specifieke product nodig.

Een kant-en-klaar vloerelement mag evenmin automatisch als één plaat met dezelfde dikte worden berekend. Zo’n element kan bestaan uit twee onderling verbonden, verspringende platen die rondom een liplas vormen. De massa hangt af van de opbouw en wordt door de fabrikant voor het volledige element opgegeven.

Op de Nederlandse markt wordt de benaming ‘gipsvezelplaat’ gebruikt. Controleer bij aanschaf en logistiek altijd de productmarkering, prestatieverklaring, afmetingen en massa van het gekozen artikel. In andere landen kunnen andere benamingen en documenten gelden.

Verschil tussen gipsvezelplaat en gipsplaat bij de berekening

Een gipsvezelplaat heeft geen gebruikelijke kartonbekleding: de versterkende vezels zijn door het materiaal verdeeld. Een gipsplaat heeft een gipskern met een papieren bekleding. De waarde in kg/m² mag daarom niet van het ene product naar het andere worden overgenomen.

De oppervlakteformule blijft gelijk, maar de invoergegevens verschillen. Gebruik voor gipsplaat de afzonderlijke berekening van het gipsplaatgewicht. De eigenschappen van de grondstof staan in het artikel over het soortelijk gewicht van gips. Noch de dichtheid van gipssteen, noch de massa van karton afzonderlijk bepaalt de massa van een afgewerkte gipsvezelplaat.

Waar vindt u de exacte massa?

Controleer de gegevens in deze volgorde:

1. technisch blad of prestatieverklaring van het juiste artikelnummer;
2. markering op de plaat of verpakking;
3. officiële productcatalogus voor uw markt;
4. specificatie van de leverancier, als type, afmetingen en artikelnummer ondubbelzinnig zijn vermeld.

Vul niet de massa van een vergelijkbare plaat in alleen omdat lengte, breedte en dikte overeenkomen. Controleer ook of de opgegeven massa voor één plaat, één vierkante meter, een pak of een transportpallet geldt.

Vervoer en belastingsberekening

De berekende massa van een partij helpt bij de keuze van vervoer, de raming van het aantal til- en verplaatsingshandelingen en de controle van grenzen voor liften of hefapparatuur. Tel de massa van de pallet, beschermfolie, tussenleggers en verpakkingsmiddelen afzonderlijk bij de plaatmassa op.

De massa van gipsvezelplaat alleen is onvoldoende om de permanente belasting van een constructie te berekenen. Houd ook rekening met het aantal lagen, het regelwerk, bevestigingsmiddelen, isolatie, voegmiddel, afwerking en andere onderdelen. Bij een droge vloer horen ook egalisatiekorrels, tussenlagen en vloerafwerking; vervang die berekening niet door die voor een cement-zanddekvloer.

De calculator bepaalt niet het draagvermogen van een scheidingswand, plafond of ondervloer. Daarvoor zijn de gegevens van het gekozen systeem en een constructieve berekening nodig.