Toepassingen van zand in de bouw
Zand is een universeel bouwmateriaal van natuurlijke oorsprong. Het bestaat uit losse deeltjes of korrels van gesteente met verschillende afmetingen. Zand wordt ingedeeld naar winningsmethode, korrelgrootte en hoeveelheid onzuiverheden. Afhankelijk van winning en oorsprong onderscheidt men groevezand, rivierzand, zeezand en kwartszand. De korrels kunnen fijn, middelgroot of grof zijn. Het gehalte aan onzuiverheden wordt volgens normen in het laboratorium bepaald.
Het toepassingsgebied van zand hangt af van het type. Elk type heeft eigen eigenschappen die geschikt zijn voor bepaalde doelen. Hieronder bekijken we de belangrijkste toepassingen van verschillende soorten zand.
Toepassingen van groevezand
Zoals de naam aangeeft, wordt groevezand in open groeves gewonnen. De korrels zijn meestal iets groter dan bij rivierzand. Deze winningsmethode levert zand met meer onzuiverheden op. Vaak bevat het klei en stenen. Daarom wordt groevezand gebruikt voor:
- wegenbouw;
- productie van sommige bouwmaterialen, zoals baksteen en beton;
- ophoging en aanvulling bij de bouw van gebouwen en constructies;
- reparatie- en afwerkingswerk, pleisterwerk en het maken van dekvloeren;
- funderingen bij woningbouw;
- bereiding van asfaltbetonmengsels;
- landschapsontwerp, bijvoorbeeld voor het aanvullen van tuinpaden.
Toepassingen van rivierzand
Rivierzand heeft doorgaans kleinere korrels dan groevezand. Het is schoner en bevat minder onzuiverheden, omdat het extra wordt behandeld. Het wordt met zware bouwmachines gewonnen aan rivieroevers. Deze factoren beïnvloeden de prijs van het materiaal.
Rivierzand wordt gebruikt voor:
- het bereiden van verschillende bouwmortels, bijvoorbeeld betonmortels;
- de aanleg van drainagesystemen;
- de productie van diverse voegmiddelen;
- de bereiding van basismengsels voor kleurstoffen;
- de bereiding van asfaltbetonmengsels;
- kunstmatige bodem in aquaria.
Gebruik van zeezand
Zeezand wordt met speciale methoden van de zeebodem gewonnen. Het bevat weinig onzuiverheden, omdat het meerdere keren wordt gereinigd. Door zijn eigenschappen is er vraag naar dit materiaal. Tegelijk is zeezand relatief schaars door de winningsmethode.
Toepassingen van zeezand:
- als toevoeging in bouwmortels en mengsels;
- als onderdeel van gewapende betonproducten;
- als reinigingsmiddel voor bepaalde apparatuur;
- in de wegenbouw.
Ook kwartszand verdient vermelding. Dit wordt verkregen door natuurlijk kwarts te breken. Kwartszand wordt actief gebruikt bij massaproductie van glas, in verschillende filters en in landschapsontwerp voor de inrichting van terreinen rond gebouwen.
De kwaliteit van zand speelt een belangrijke rol. Bij de keuze moet men letten op vorstbestendigheid, wateropname, sterkte, holle ruimte en samendrukbaarheid. Deze indicatoren worden in het laboratorium gemeten. Zand van lage kwaliteit kan leiden tot hoger materiaalverbruik en een slechter resultaat.
Zand is in de bouw vrijwel onmisbaar. Het wordt in bijna elk bouwproces gebruikt. Hoe sneller deze sector zich ontwikkelt, hoe meer vraag er is naar dit natuurlijke materiaal.