Sfery i obszary zastosowania brązu. Gdzie stosuje się brąz?

Brąz to stop, od którego nazwę wzięła cała epoka. Jest aktywnie stosowany w różnych gałęziach przemysłu i w życiu codziennym dzięki cennym oraz unikalnym właściwościom. W zastosowaniach dekoracyjnych brąz ma niewielu konkurentów, ponieważ brązowe rzeźby podziwia cały świat, a różne wyroby z tego stopu zdobią teatry i pałace.

Brąz - co to jest?

Stop miedzi z cyną nazywa się brązem. Brąz cynowy może zawierać także inne pierwiastki stopowe w niewielkich ilościach: ołów, krzem, beryl, fosfor, chrom i aluminium. Domieszki te poprawiają właściwości brązu, nadając mu twardość, łatwiejszą topliwość oraz właściwości przeciwcierne.

Istnieją również stopy bezcynowe, w których zamiast cyny głównym składnikiem dodatkowym jest inny pierwiastek. Takie stopy pod względem praktycznym nie są gorsze od brązów cynowych.

Właściwości brązu

Do podstawowych właściwości brązu należą właściwości antykorozyjne i przeciwcierne, twardość, gęstość oraz odporność na niektóre agresywne środowiska. Jak wspomniano wcześniej, składniki stopowe wpływają na właściwości brązu, najczęściej je poprawiając. Na przykład dodanie aluminium nadaje brązowi wytrzymałość i odporność chemiczną, szczególnie na wodę morską. To właśnie określa zakres jego zastosowania. Ołów w brązie zwiększa odporność na obciążenia i właściwości przeciwcierne, a beryl sprawia, że brąz staje się szczególnie twardy i plastyczny.

Zastosowanie brązu w przemyśle

Brąz jest bardzo poszukiwanym materiałem, który odgrywa ważną rolę w takich gałęziach przemysłu jak budowa maszyn, przemysł stoczniowy, metalurgia, elektrotechnika i przemysł chemiczny. Poniżej przedstawiono, jak brąz jest stosowany w tych obszarach.

Brąz cynowy ma bardzo małą skłonność do skurczu, dlatego wykorzystuje się go do produkcji wielu części do urządzeń i środków transportu, na przykład sprężyn, tulei oraz łożysk ślizgowych. Więcej o łożyskach z brązu można znaleźć w artykule „Sfery i obszary zastosowania łożysk”.

Brąz aluminiowy ma niższy koszt niż brąz cynowy, ale mimo to charakteryzuje się wysoką odpornością korozyjną, co pozwala stosować go do produkcji aparatury chemicznej oraz urządzeń pracujących w wodzie morskiej. Te rodzaje brązu, których składniki stopowe nadają stopowi plastyczność i sprężystość, stosuje się do tworzenia uszczelek maszyn, części aparatury pomiarowej, kół zębatych i przekładni.

W elektrotechnice wykorzystuje się stopy o wysokiej odporności na korozję i dobrej przewodności elektrycznej. Na przykład brąz berylowy pozwala otrzymywać części do tabletów i urządzeń mobilnych, a także styki sprężynowe oraz elementy układów scalonych.

Brązowa armatura sanitarna ma wysokie właściwości antykorozyjne, dzięki czemu woda i wilgoć nie wpływają łatwo na wyroby. Oprócz tego taka armatura jest trwała oraz ma dobre właściwości higieniczne i estetyczne.

Zastosowanie brązu w sztuce i życiu codziennym

Ponieważ brąz jest materiałem trwałym, twardym, wytrzymałym oraz odpornym na niekorzystne czynniki środowiska zewnętrznego i korozję, wyroby z tego stopu można spotkać na ulicach wielu miast świata w postaci latarni, ławek, altan i pomników. Ponadto brąz ma wysokie walory estetyczne, czyli atrakcyjne żółte lub czerwone odcienie, dlatego wykorzystuje się go do tworzenia rzeźb różnych rozmiarów, figurek i pamiątek.

Stopy brązu z aluminium mają piękny złocisty kolor, dlatego wykonuje się z nich różne ozdoby: kolczyki, pierścionki i wisiorki. Już w epoce brązu stop ten stosowano do tworzenia naczyń kuchennych, takich jak kielichy, kubki, talerze i sztućce, ale obecnie tego typu wyroby wykorzystuje się głównie w celach dekoracyjnych, do ozdabiania wnętrz oraz jako elegancki prezent.

Brąz to materiał, który nigdy nie utraci swojej wartości. Zachwycał swoją wyjątkowością w starożytności i nadal zachwyca współczesność.