Propan-bütanın özgül ağırlığı: 1 m³ ağırlığı ve değer tablosu
Propan-bütan, petrolün ve petrol üretimi sırasında açığa çıkan gazların işlenmesiyle elde edilen sıvılaştırılmış petrol gazıdır (LPG). Karışımın sıvı hâlde kalması için basınç altında depolanması ve taşınması gerekir.
Propan-bütan kullanımı ülkemizde sürekli artmaktadır. Bunun başlıca nedenleri benzine göre yüksek oktan sayısına, daha temiz yanmaya ve daha düşük maliyete sahip olmasıdır. Bu nedenle propan-bütan, otomobillerdeki LPG sistemlerinin yanı sıra ısıtma ve evsel ihtiyaçlarda da yaygın olarak kullanılır.
Propan-bütan kolay alevlenir ve havayla patlayıcı karışımlar oluşturabilir. Bu nedenle yaklaşık yoğunluk değerleri; ürünün teknik belgesinin, yangın güvenliği kurallarının ve gaz ekipmanı talimatlarının yerine kullanılamaz.
Bu malzemeyle çalışırken yoğunluk başta olmak üzere fiziksel özelliklerini dikkate almak önemlidir.
Propan-bütan yoğunluk tablosu
Aramalarda sıklıkla “propan-bütanın özgül ağırlığı” ifadesi kullanılsa da uygulamada genellikle gazın yoğunluğu ve belirli bir hacmin kütlesi esas alınır.
| Malzeme | Gaz yoğunluğu (g/cm³) | 1 m³ gazın ağırlığı (kg) |
|---|---|---|
| Propan-bütan (gaz hâli) | 0,0018–0,0022 | 1,8–2,2 |
Not. Sıvılaştırılmış propan-bütanın yoğunluğu çok daha yüksektir ve karışımın bileşimine ve sıcaklığına bağlı olarak genellikle 490–619 kg/m³ aralığındadır.
Özgül ağırlık hesaplamaları
Özgül ağırlık şu formülle hesaplanır:
γ = ρ × gBurada γ özgül ağırlık, ρ yoğunluk, g ise yer çekimi ivmesidir (9,81 m/s²).
Propan-bütanın yoğunluğu
Propan-bütanın yoğunluğu başlıca sıcaklığa, basınca ve karışımdaki propan-bütan oranına bağlıdır. Gaz hâlinde yaklaşık 1,8–2,2 kg/m³, sıvılaştırılmış hâlde ise 490–619 kg/m³ değerindedir.
Sonuç
Mühendislik hesaplarında gaz hâlindeki propan-bütan ile sıvılaştırılmış propan-bütanın birbirinden ayrılması gerekir; çünkü yoğunlukları yüzlerce kat farklıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
1 m³ propan-bütan kaç kilogramdır?
Gaz hâlindeki karışımın 1 m³'ü yaklaşık 1,8-2,2 kg ağırlığındadır. Sıvılaştırılmış hâlde yoğunluk çok daha yüksektir: yaklaşık 490-619 kg/m³.
Gaz ve sıvı fazı birbirinden ayırmak neden önemlidir?
LPG basınç altında sıvı olarak depolanır, ancak gaz olarak kullanılır. Sıvı ve gaz fazlarının yoğunlukları yüzlerce kat farklı olduğundan aynı hesaplamada birbirlerinin yerine kullanılamazlar.
Propan-bütanın yoğunluğu nelere bağlıdır?
Başlıca etkenler sıcaklık, basınç ve karışımdaki propan-bütan oranıdır. Kış ve yaz karışımları farklı özelliklere sahip olabilir.
Bu veriler tüp dolumunda kullanılabilir mi?
Hayır. Tablo yalnızca yaklaşık kütle ve hacim hesapları içindir. Tüp dolumu, ekipman ayarı ve güvenlik hesapları gazın teknik belgesine, standartlara ve tedarikçinin talimatlarına göre yapılmalıdır.