Asetilenin özgül ağırlığı: 1 m³ ağırlığı ve değer tablosu
Asetilen gazı 1836 yılında kimyager Edmund Davy tarafından keşfedildi. Daha sonra Fransız kimyager Marcellin Berthelot asetileni çeşitli yöntemlerle elde etti ve günümüzdeki adını verdi.
Asetilenin parlak ve sıcak alevi geçmişte lambalarda, karpit lambalarında ve bağımsız ışık kaynaklarında kullanıldı. Daha sonra temel kullanım alanları kaynak, metal kesme ve kimyasal sentez oldu.
Asetilenin özellikleri
Asetilen geçmişte şantiyelerde kalsiyum karbürün suyla karıştırılmasıyla elde edilirdi. İşlem sırasındaki kötü koku, teknik karpitte bulunan amonyak ve hidrojen sülfür gibi yabancı maddelerden kaynaklanıyordu. Saf asetilen ise:
-
hafif eter kokulu bir gazdır,
-
hafif tatlımsı bir tada sahiptir,
-
havadan daha hafiftir,
-
düşük toksisiteye sahiptir.
Aşağıdaki tabloda normal koşullarda asetilen gazının yoğunluğu, molar kütlesi ve bir litre ile bir metreküpünün ağırlığı verilmiştir.
Normal koşullarda asetilen gazının yoğunluğu, molar kütlesi, 1 litre ve 1 m³ ağırlığı için temel değerler
| Madde | Kimyasal formül | Özgül ağırlık (kg/m³) | Yoğunluk (g/cm³) | 1 litre ağırlığı (g) | Molar kütle (g/mol) |
|---|---|---|---|---|---|
| Asetilen | C2H2 | 1,17 | 0,00117 | 1,17 | 26,038 |
Normal koşullarda asetilen renksiz bir gazdır. Çok fazla soğutulduğunda sıvı ve katı hâle geçer.
Asetilenin kullanım kurallarını büyük ölçüde belirleyen özel niteliği; ısıtma, yüksek basınç ve bazı metallerle temas dâhil belirli koşullarda patlama tehlikesinin yüksek olmasıdır.
Asetilenin havayla ve özellikle oksijenle karışımı yaklaşık %2,5 ile %81 arasındaki geniş bir derişim aralığında patlayıcıdır. Referans verilerinde kendiliğinden tutuşma sıcaklığı genellikle yaklaşık 305 °C olarak belirtilir. Asetilenin bakır veya gümüşle oluşturduğu bileşikler darbeyle patlayabilir.
Basınç yükseldiğinde serbest asetilen özellikle tehlikeli hâle gelir ve küçük bir tutuşturma kaynağıyla bile patlayarak ayrışabilir. Bu nedenle standart sıkıştırılmış gaz gibi depolanmaz.
Tehlikeyi azaltmak için asetilen, gazın asetonda veya uygun başka bir çözücüde çözündüğü gözenekli dolgulu özel tüplerde depolanır ve taşınır.
Kullanım alanları
Asetilen, kimyasal bağlara kolayca katılan en önemli hidrokarbonlardan biridir. Kullanım alanları oldukça geniştir:
-
gazla metal kesme ve kaynak işlemlerinde yakıt,
-
klor ve klorlu türevlerle tepkime sonucunda çözücü üretimi; hidrojen klorürün ayrılmasıyla kumaş kuru temizlemede kullanılabilen yüksek kaliteli çözücülerin elde edilmesi,
-
polivinil klorür üretimi (kablo yalıtımı, suni deri, boru vb.),
-
plastikler, çeşitli kauçuk karışımları ve sentetik elyaflar için gerekli diğer polimerlerin üretimi,
-
patlayıcı madde üretimi.
Sıkça Sorulan Sorular
1 m³ asetilen kaç kilogramdır?
Normal koşullarda 1 m³ asetilen yaklaşık 1,17 kg ağırlığındadır. Gazın yoğunluğu koşullarla belirgin biçimde değiştiğinden hassas hesaplamalarda sıcaklık ve basınç dikkate alınmalıdır.
Asetilen neden standart sıkıştırılmış gaz gibi depolanmaz?
Serbest asetilen yüksek basınç altında patlayarak ayrışabilir. Bu nedenle tüplerde gözenekli dolgu içinde asetonda veya başka bir çözücüde çözünmüş hâlde saklanır.
Tablo asetilen tüpü hesabında kullanılabilir mi?
Tablo, normal koşullardaki gaz ağırlığının yaklaşık hesabına uygundur. Tüpler, kaynak istasyonları ve güvenlik için tüpün teknik belgesi, regülatör ve resmî asetilen kullanım talimatları esas alınmalıdır.