1 m³ zeminin ağırlığı: özgül ve hacim ağırlık tablosu
Mühendislik hesaplarında zeminin özgül ağırlığı genellikle birim hacimdeki zeminin veya katı parçacıklarının ağırlığı olarak ele alınır. Mineral bileşime, organik maddeye, neme ve gözenekliliğe bağlıdır. Çok miktarda bitki kalıntısı bulunmadığında katı parçacıkların özgül ağırlığı genellikle az değişir. Yaygın zemin türleri için değerler aşağıdadır.
| Zemin türü | Özgül ağırlık, t/m³ | Özgül ağırlık sapması | |
| t/m³ | % | ||
| Yaş kil | 2,74 | ~0,027 | ~0,99 |
| Kum | 2,66 | ~0,010 | ~0,36 |
| Kumlu balçık | 2,70 | ~0,017 | ~0,63 |
| Balçık | 2,71 | ~0,020 | ~0,74 |
| Çernezyom | 1,45 | ~0,05 | ~3,45 |
Zeminin hacim ağırlığı
Hacim ağırlığı, birim hacimdeki zemin ağırlığıdır. Sabit değildir; neme, sıkılığa ve gözenekliliğe göre değişir. Genellikle kuru ve nemli zeminin hacim ağırlığı ayrı değerlendirilir.
Kuru zeminin hacim ağırlığı veya zemin iskeletinin ağırlığı O = U × (1 - n) formülüyle ifade edilir; U özgül ağırlık, n ise birim kesirle gözenekliliktir.
Nemli zeminin hacim ağırlığı O2 = O × (1 + W) formülüyle bulunur; O kuru zeminin hacim ağırlığı, W ise ağırlıkça nem oranıdır.
Nemli zeminin ortalama hacim ağırlığı değerleri aşağıdadır.
| Zemin türü | Gözeneklilik katsayısı | Hacim ağırlığı, t/m³ |
| Kil | 0,5 0,6 0,8 1,1 | 1,80 - 2,10 1,70 - 2,10 1,70 - 1,90 1,60 - 1,80 |
| Kum: - siltli - ince ve az nemli - orta taneli - iri ve çakıllı | belirtilmez | 1,80 - 2,05 1,60 - 2,00 1,60 - 1,90 1,75 - 1,85 |
| Kumlu balçık | 0,5 0,7 | 1,70 - 2,00 1,50 - 1,90 |
| Balçık | 0,5 0,7 1,0 | 1,80 - 2,05 1,75 - 1,95 1,70 - 1,80 |
| Turba | belirtilmez | 0,55 - 1,02 |
Su altındaki zeminin hacim ağırlığı
Su altındaki hacim ağırlığı, doğal gözenekliliğe sahip suya doygun zeminin birim hacim ağırlığıdır. Şev, temel kararlılığı, iç erozyon ve diğer mühendislik hesaplarında kullanılır. Katı parçacıkların yer değiştirdiği suyun ağırlığı toplamdan çıkarılarak O3 = O - M biçiminde ifade edilebilir; O zemin hacim ağırlığı, M yer değiştiren suyun ağırlığıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Zeminin özgül ağırlığı ile hacim ağırlığı arasındaki fark nedir?
Özgül ağırlık çoğunlukla katı zemin parçacıklarıyla ilgilidir; hacim ağırlığı ise nem, gözeneklilik ve yerleşim dâhil birim hacimdeki zemin kütlesini veya ağırlığını gösterir.
1 m³ zeminin ağırlığı neden değişir?
Zemin türü, nem, gözeneklilik katsayısı, sıkıştırma, organik madde ve mineral bileşim ağırlığı etkiler. Aynı tür kuru ve nemli zemin farklı kütleye sahip olabilir.
Su altındaki zeminin hacim ağırlığı neden hesaplanır?
Suya doygun zeminde ağırlığın bir kısmı yer değiştiren suyla dengelenir. Bu değer şev, temel ve iç erozyon mühendislik hesaplarında kullanılır.