1 m³ alçının özgül ağırlığı: alçı taşının ağırlığı

Doğada alçı, beyaz veya açık renkli bir kayaç olarak bulunur. Kalsiyum sülfat ve kristalleşme suyundan oluşan aynı adlı minerale dayanır. Kristal yapısındaki su nedeniyle doğal alçı, kalsiyum sülfat dihidrat olarak adlandırılır. Bağlı suyun yanı sıra yüzeyde ve gözeneklerde depolama ile çevre koşullarına göre değişen serbest nem bulunabilir.

Alçıda kuvars, karbonatlar, kireçtaşı, dolomit, kükürt, kil ve bitümlü kapanımlar gibi safsızlıklar bulunabilir. Bunlar hammaddeye farklı renkler verir; miktarları yatağa göre önemli ölçüde değişir.

Eski referanslarda doğal alçıdaki serbest yüzey ve gözenek neminin yaklaşık %10-15’e, yabancı safsızlıkların ise bazen %1-25’e ulaşabildiği belirtilir. Değerler yatağa, depolamaya ve hammadde hazırlığına bağlıdır.

Alçı yumuşak ve nispeten viskoz bir yapıya sahiptir. Başlıca türleri şunlardır:

• iri kristalli alçı;
• ince lifli alçı veya selenit;
• taneli alçı.

Taneli alçının bilinen türlerinden biri alabasterdir. Modelleme, bitirme ve dekoratif elemanlarda kullanılır. Kolay biçim alır ve hızlı sertleşir.

Alçının kalite özellikleri

Yapı alçısı üretiminde alçı taşı ısıtılır. Pişirme sırasında suyun bir bölümünü kaybeder, gevşer ve kolay öğütülür. Toz suyla karıştırıldığında hızla priz alan homojen, plastik bir kütle oluşur.

Yapıda alçının avantajları:

• kısa sertleşme süresi;
• dekoratif elemanların farklı renklere boyanabilmesi;
• düşük yoğunluk ve nispeten hafif yapılar;
• yüksek sıcaklıklara düşük hassasiyet;
• iyi ses yalıtımı;
• normal kullanımda toksik olmaması;
• ısıyı koruma yeteneği.

Alçı; bölme, kuru sıva, levha ve başka ürünlerin temeli olabilir, ayrıca karışımlarda yardımcı bileşen olarak kullanılır.

Dezavantajları:

• sürekli neme düşük dayanım;
• nispeten düşük mekanik dayanım;
• hazır harcın kısa çalışma süresi.

Geniş alanlarda hızlı priz, uygulama ve tesviyeyi zorlaştırabilir.

Alçının yoğunluğu ve özgül ağırlığı

Alçı malzemelerinin üretiminde belirli tane boyutundaki alçı taşı kullanılır. İri hammadde işlenmeye uygun hâle getirilmek üzere kırılır ve öğütülür. Tesise yaklaşık 50-300 mm iri parçalar gelebilir; 5-50 mm ince fraksiyonlar da kullanılır. Gereklilikler üretim teknolojisine ve ürüne bağlıdır.

Parti kütlesi, taşıma ve sarfiyat hesabında hacim ağırlığı önemlidir. Referans olarak alçı için yaklaşık 2320 kg/m³, alçı taşı için 2200-2400 kg/m³ kullanılabilir. Gerçek değer gözeneklilik, nem, safsızlık ve öğütme derecesine bağlıdır.