Fajans czy porcelana: co lepiej wybrać do domu

Czy porcelana rzeczywiście służy dłużej niż fajans? Czy to prawda, że porcelana jest droższa od fajansu? Nie ma jednej odpowiedzi: wybór zależy od przeznaczenia wyrobu, jakości wypału, szkliwa i warunków użytkowania. Poniżej opisano główne różnice między fajansem i porcelaną, ich zalety oraz ograniczenia.

Gdzie stosuje się porcelanę i fajans

Porcelana i fajans to popularne rodzaje ceramiki. Wykorzystuje się je do produkcji:

• naczyń kuchennych, herbacianych i stołowych;
• ceramiki sanitarnej: toalet, zlewów i umywalek;
• wyrobów artystycznych i dekoracyjnych: pamiątek, figurek i wazonów;
• elementów elektrycznych i radiowych;
• izolatorów elektrycznych.

Zakres zastosowań porcelany i fajansu jest podobny, ale dla jednych produktów bardziej uzasadniona jest porcelana, a dla innych wystarczy fajans. Różnica wynika z gęstości, porowatości, nasiąkliwości, wytrzymałości i ceny materiałów.

Czym porcelana różni się od fajansu

Porcelana jest zwykle gęstsza, mocniejsza i lepiej odporna na wilgoć, chemikalia oraz zmiany temperatury. Dobra porcelana ma niską nasiąkliwość i małą porowatość otwartą, dlatego często wybiera się ją do naczyń, dekoracji, ceramiki sanitarnej i izolatorów elektrycznych. Ceni się ją także za cienkość, dźwięczność i staranny wygląd. Główną wadą jest wyższa cena.

Fajans może wyglądać bardzo podobnie do porcelany, dlatego materiały te często są mylone. Przy wyborze warto patrzeć nie tylko na nazwę, ale także na przeznaczenie wyrobu, jakość szkliwa, porowatość, producenta i wymagania dotyczące pielęgnacji.

Fajans jest zwykle bardziej porowaty i mocniej wchłania wodę, dlatego podczas produkcji pokrywa się go szkliwem. Dobre, nieuszkodzone szkliwo zmniejsza nasiąkliwość, chroni powierzchnię przed zabrudzeniami i ułatwia pielęgnację. Jeżeli jednak szkliwo pęknie albo pojawią się odpryski, porowaty czerep może wchłaniać wilgoć, zapachy i barwniki.

Co wybrać do domu

Do naczyń często używanych i mytych porcelana jest zwykle praktyczniejsza: jest gęstsza, bardziej higieniczna i dłużej zachowuje wygląd. Do przedmiotów dekoracyjnych można wybrać zarówno porcelanę, jak i fajans; ważniejsze są wtedy wzornictwo, jakość powłoki i staranność wykonania.

W ceramice sanitarnej liczy się nie tylko materiał, ale też jakość konkretnego wyrobu. Dobra ceramika sanitarna z fajansu od wiarygodnego producenta może służyć długo, szczególnie jeśli szkliwo jest równe, szczelne i bez wad. Porcelanowa ceramika sanitarna jest zwykle droższa, ale lepiej opiera się zabrudzeniom i wilgoci.

Pękniętych albo wyszczerbionych naczyń fajansowych lepiej nie używać: w uszkodzenia może dostawać się wilgoć i brud, a taka powierzchnia jest trudniejsza w pielęgnacji.

Nie można powiedzieć, że porcelana zawsze jest lepsza od fajansu. Jeśli ważna jest maksymalna trwałość, niska nasiąkliwość i łatwiejsza pielęgnacja, częściej wybiera się porcelanę. Jeśli trzeba oszczędzić, a wyrób nie będzie używany w trudnych warunkach, dobry fajans może być rozsądnym wyborem.