Evde beton nasıl yapılır? Oranlar ve karıştırma

Evde beton hazırlama kılavuzu

Beton bina yapımının yanında bordür, parke, tezgâh ve dekoratif ürünlerde de kullanılır. Hazır beton yerine şantiyede karışım yapılacaksa çimento, kum, mıcır ve su oranı doğru seçilmelidir. Dayanım; bileşim, agrega kalitesi, su/çimento oranı, sıkıştırma ve kürden etkilenir.

Beton çimento, su, ince agrega olarak kum ve iri agrega olarak mıcır veya çakıldan oluşur. Gerektiğinde kıvam, priz, donma ve yerleşmeyi düzenleyen katkılar eklenir.

Temel özellik basınç dayanımıdır. Projede B veya C sınıfları, gündelik reçetelerde M100, M150, M200 ve M300 gibi eski sınıflar görülebilir. Grobeton, yol, şap ve temel aynı reçeteyi gerektirmez.

Kum ve çimento harcı, düşük dayanımlı hazırlık tabakasında kullanılabilir; taşıyıcı beton yerine geçmez.

Daha güçlü betonlarda temiz 5–20 mm, bazı işlerde 35 mm'ye kadar iri agrega kullanılır. Tane dağılımı ve temizlik doğrudan kaliteyi etkiler.

Beton bileşenleri

Çimento bütün parçaları bağlar. M400 veya M500 sınıfları kullanılabilir; çimento depoda nem ve zamanla etkinlik kaybettiğinden kullanıma yakın alınmalıdır. Kaynaklarda yaklaşık depolama kaybı şöyle verilir:

• 1 aydan sonra yaklaşık %10.
• 2 aydan sonra yaklaşık %20.
• 6 aydan sonra yaklaşık %30–50.
• Bir yılı aşan veya topaklanmış çimento kritik işte kullanılmamalıdır.

Çimento kuru, akışkan, işaretli ve uygunluk belgeli olmalıdır.

Kum çoğunlukla 1,5–5 mm aralığında, düzenli tane dağılımlı, kil ve organik maddeden arınmış olmalıdır. Kavanozda suyla çalkalanıp bekletildiğinde üst suyun aşırı çamurlu kalması yüksek ince maddeye işaret edebilir; kesin değerlendirme laboratuvar ve standartla yapılır.

İri agrega olarak pürüzlü yüzeyi çimento hamuruna iyi bağlanan mıcır yaygındır. Yuvarlak çakıl da uygun tasarımla kullanılabilir. Toz ve kil miktarı düşük olmalıdır.

Su temiz, yağ, çamur, organik ve agresif katkılardan arınmış olmalıdır. Su/çimento oranı birçok sıradan karışımda kütlece yaklaşık 0,4–0,6 aralığındadır. Fazla su gözenekliliği artırır ve dayanımı düşürür; az su karıştırma ve yerleşmeyi zorlaştırır.

Plastikleştirici, priz düzenleyici ve lif gibi katkılar yalnız üretici dozunda kullanılmalıdır. Kireç veya gelişigüzel kimyasal eklemek bağlanma ve dayanımı bozabilir. Polipropilen lif ince şapta rötre çatlağını sınırlamaya yardım eder, ancak yapısal donatının yerini tutmaz.

Evde beton için malzeme oranları

Aşağıdaki tablolar yaklaşık ön hesaptır. Kritik yapıda reçete projeye, standarda ve gerçek agrega nemi ile çimento özelliklerine göre doğrulanmalıdır. M400 çimento:

M500 çimento:

Gerçek sonuç kum nemi, mıcırın tane dağılımı, çimento etkinliği, su ve sıkıştırmaya bağlıdır.

Beton nasıl karıştırılır?

Küçük ve önemsiz miktar elle karıştırılabilir; temel, şap ve plaka gibi işlerde homojenlik için betoniyer daha güvenlidir.

1. Suyun %85–90'ını kazana koyun.
2. Çimentonun %85–90'ını ekleyin.
3. Kumu ekleyip 2–3 dakika karıştırın.
4. Gerekli katkıları üretici sırasına göre ekleyin.
5. Mıcır veya çakılı koyun.
6. Kalan su ve çimentoyu kıvamı kontrol ederek ekleyin.

Toplam süre ekipmana göre yaklaşık 10 dakika olabilir. Gereğinden uzun karıştırma priz başlangıcı ve kıvam kaybına yol açabilir.

Beton dökümü ve kür

Karışım kesintisiz yerleştirilmeli, hava boşlukları titreşimle çıkarılmalı ve yüzey düzeltilmelidir. İç vibratör, yüzey vibratörü veya küçük işte kalıp dışına düzenli tokmaklama kullanılabilir.

Katmanlı dökümde vibratör veya şişleme çubuğu önceki tabakaya yaklaşık 10 cm girmelidir. Donatı yerini değiştirmemeli ve aşırı vibrasyonla ayrışma oluşturulmamalıdır.

Yüzey birkaç geçişte mastarlanır ve sıkı, düz bir tabaka elde edilir.

Döküm film veya kür örtüsüyle korunmalıdır. İlk günlerde hızlı kuruma, sıcak güneş, rüzgâr ve don önlenmelidir.

Üzerine basma, kalıp alma ve yükleme süresi karışım, sıcaklık ve eleman kalınlığına bağlıdır. Tasarım dayanımı çoğunlukla 28 günde değerlendirilir; kritik yapıda yükleme süresi proje ve saha koşullarına göre belirlenmelidir.