Kalayın ağırlığı, özgül ağırlığı ve özellikleri
Kalay; iyi sünekliğe, dövülebilirliğe ve görece düşük erime sıcaklığına sahip gümüşümsü beyaz bir metaldir. Korozyona dayanımı, alaşım oluşturma kabiliyeti ve kalaylama, lehimleme ile koruyucu kaplama üretimine uygunluğu nedeniyle günlük yaşamda ve sanayide değerlidir. Kalayın başlıca fiziksel özellikleri tabloda verilmiştir.
| Fiziksel özellik | Değer | Ölçü birimi |
| Kalayın yoğunluğu / özgül ağırlığı | 7,28 | g/cm³ |
| 1 m³ kalayın ağırlığı | 7280 | kg |
| Erime sıcaklığı | 232 | °C |
| Kaynama sıcaklığı | 2602 | °C |
| Isı iletkenliği | yaklaşık 66 | W/(m·K) |
| Doğrusal ısıl genleşme | yaklaşık 0,000021 | 1/°C |
| Kopma uzaması | 80'e kadar | % |
Kalayın önemli bir özelliği düşük sıcaklıkta beyaz metalik biçimden gri kalaya dönüşebilmesidir. 13,2 °C'nin altında gerçekleşebilen bu dönüşüm, malzeme yapısının değişmesine yol açar. Beyaz kalay bir metalken gri kalay farklı özelliklere ve çok daha düşük yoğunluğa sahiptir.
Kalay görece düşük sıcaklıkta eridiğinden lehimleme ve kaplama üretimi için uygundur. Isı iletkenliği birçok yaygın metalden düşüktür. Ürünleri işlerken ve preslerken metalin yumuşaklığı, sünekliği ve belirgin ısıl genleşmesi dikkate alınmalıdır. Dövülebilirliği sayesinde ince levha ve folyo hâline getirilebilir.
Kalayın diğer maddelerle etkileşimi
Kalay başka metallerle etkileştiğinde alaşımlar oluşturabilir. Bu alaşımlar sanayide, lehimlemede, koruyucu kaplamalarda ve çeşitli teknik ürünlerin üretiminde yaygın biçimde kullanılır.
Bazı madde ve ortamların kalay üzerindeki etkileri:
| Madde veya ortam | Etkisi |
| Hava | Normal koşullarda koruyucu oksit tabakası sayesinde kalay dayanıklıdır. |
| Seyreltik asitler | Kalayı yavaş çözer; hız asidin bileşimine ve sıcaklığa bağlıdır. |
| Derişik sülfürik asit | Özellikle ısıtıldığında kalayı daha hızlı çözebilir. |
| Nitrik asit | Kalayı yükseltgeyerek meta kalay asidi de dâhil olmak üzere kalay bileşikleri oluşturur. |
| Su ve tuz çözeltileri | Kalay genellikle yeterince dayanıklıdır; ancak agresif ortama uzun süre maruz kalması korozyona neden olabilir. |
Kalay teknik üretimde yaygın biçimde kullanılır. Demir ve bakır ürünlerin kalaylanmasında, korozyon önleyici kaplamalarda, lehim ve elektrik bileşenlerinin üretiminde değerlendirilir. Metalik kalay, görece kimyasal dayanımı ve düşük zehirliliği sayesinde gıda kaplarının kaplamalarında ve bazı boru sistemlerinde de kullanılır.
Sıkça Sorulan Sorular
1 m³ kalay kaç kilogramdır?
Tabloya göre 1 m³ kalay yaklaşık 7280 kg ağırlığındadır. Bu metalik kalay için referans değerdir; gerçek ağırlık saflığa, sıcaklığa ve malzemenin durumuna göre biraz değişebilir.
Farklı kaynaklarda kalay yoğunluğu neden biraz değişir?
Kaynaklarda genellikle 7,28-7,31 g/cm³ civarında değerler verilir. Fark; yuvarlama, ölçüm sıcaklığı, numune saflığı ve kalayın farklı allotropik biçimlerinden kaynaklanır.
Tablodaki özgül ağırlık kesin kalay hesaplarında kullanılabilir mi?
Bir parçanın kütlesini veya malzeme hacmini önceden belirlemek için tablo yeterlidir. Mühendislik, üretim ve satın alma hesaplarında ilgili kalay sınıfının belgesi veya tedarikçi verileri kullanılmalıdır.