Galvanik korozyon: farklı metallerin birleştirilmesi
Galvanik korozyon, diğer adıyla temas korozyonu, bir metal başka bir metalle elektriksel olarak bağlıyken her ikisi de ortak bir elektrolitle ıslandığında metallerden birinin aşınmasını hızlandırabilir. Bu nedenle bağlantı elemanı seçerken yalnızca metal adlarını bilmek yeterli değildir; nem, kaplamalar ve parçaların açık yüzey alanları da değerlendirilmelidir. Koruma; uyumlu malzemeler seçilerek, elektrik devresi kesilerek veya uzun süreli ıslanma önlenerek sağlanır.
Galvanik çift ne zaman oluşur?
Metallerin söz konusu ortamdaki korozyon potansiyellerinin farklı olması, aralarında iletken bir bağlantı bulunması ve yüzeylerinin ortak bir elektrolitle birleşmesi gerekir. Çözünmüş tuzlar içeren ince bir su filmi elektrolit görevi görebilir; bağlantının tamamının suya batması gerekmez. İç mekânlarda da yoğuşma ve ıslak temizlik dikkate alınmalıdır.
Çiftteki daha az soy olan metal anot hâline gelir ve öncelikle korozyona uğrar; diğeri katot görevi görür. Bu roller ortama ve yüzeyin durumuna bağlıdır. Deniz suyu için hazırlanmış bir galvanik seri, evrensel bir uyumluluk tablosu değildir; standart potansiyellerin farkı da gerçek bir bağlantının korozyon hızını vermez.
Bağlantı tasarımı riski nasıl değiştirir?
Önemli olan parçaların kütlesi veya yalnızca birbirlerine temas ettikleri alan değil, elektrolitle ıslanan açık yüzey alanıdır. Büyük bir katoda bağlı küçük bir anot özellikle elverişsizdir: hasar küçük bir yüzeyde yoğunlaşır. Tablo, her yapı için onaylanmış eşleşmeleri değil, değerlendirme ilkelerini gösterir.
| Durum | Riski belirleyen etken | Uygulanacak önlem |
|---|---|---|
| Farklı metallerin kuru bağlantısı | Ortak elektrolit yoksa bu mekanizma işlemez | Yoğuşma ve su girişi olasılığını kontrol edin |
| Büyük bir paslanmaz çelik parçada alüminyum bağlantı elemanı, ıslak koşullarda | Küçük alüminyum anot büyük bir katoda bağlıdır | Bağlantı elemanının malzemesini ve bağlantının korumasını yeniden değerlendirin |
| Büyük bir alüminyum parçada paslanmaz çelik bağlantı elemanı | Alan oranı daha elverişlidir ancak tuz ve biriken su riski sürdürür | Ortamı, yalıtımı ve su tahliyesini kontrol edin |
| Yalnızca daha az soy metal boyanmış | Bir çizik, büyük katodun yanında küçük bir anodu açığa çıkarır | Çiftin her iki tarafını dikkate alan bir koruma sistemi seçin |
Mekanik bağlantı nasıl korunur?
- Alaşımları, kaplamaları ve çalışma koşullarını belirleyin: yağmur, yoğuşma, tuz kirliliği ve daldırma. Malzeme eşleşmesini sistem üreticisinin belgeleriyle karşılaştırın.
- Su tahliyesi ve kuruma olanağı sağlayın. Dar aralıklar ve kir birikintileri elektroliti tutabilir; sızdırmazlık uygulaması tasarıma ve kullanım koşullarına uygun olmalıdır.
- Elektriksel ayırma yaparken temas yolunun tamamını kontrol edin: parçalar arasındaki conta, cıvata çevresindeki burç, rondelalar ve dişler. Tek bir plastik rondela devrenin kesildiğini garanti etmez. Yalıtkanlar yüke ve ortama dayanmalıdır.
- Bariyer kaplamalar kullanıyorsanız yalnızca anodu değil, katot yüzeyini veya her iki tarafı koruyun. Montaj sırasında hasarları, bakım sırasında ise kaplamanın durumunu kontrol edin.
Ne zaman ayrı bir değerlendirme gerekir?
Galvanik çiftin bulunmaması diğer korozyon türlerini ortadan kaldırmaz. Yük taşıyan birleşimler, boru hatları ve sürekli ıslak bağlantılar, belirli ortamı dikkate alan proje çözümleri gerektirir; bu tablodan kullanım ömrü veya izin verilen yük belirlenemez.
Mekanik parçaların elektriksel yalıtımı; akım taşıyan kontaklara, topraklamaya ve eşpotansiyel kuşaklamaya doğrudan uygulanmamalıdır. Bu bağlantılarda elektriksel süreklilik zorunlu olabilir. Bunlar için projede öngörülen uyumlu bağlantı elemanları ve koruma yöntemleri kullanılır.