Kil özgül ve hacim ağırlığı: türlere göre değerler
Kil; harç hazırlama, soba ve fırın örme, tuğla ve seramik üretimi gibi birçok alanda kullanılan yumuşak, plastik ve ince taneli bir kayaçtır. Pek çok toprak türünde bulunur ve farklı boyuttaki mineral taneleri arasında bağlayıcı görevi görür.
İnşaat ve üretim hesabında kilin ağırlığını bilmek gerekir. Kütle; kil türüne, nem oranına, sıkışmaya, mineral bileşimine ve katkılara göre değişir.
Kilin özgül ağırlığı, malzeme kütlesinin kapladığı hacme oranıdır. Yaygın kil türleri şunlardır:
- Refrakter kil: alümina ve silis oranı yüksek, mavi, sarı, beyaz veya gri tonlarda yoğun bir kildir. Ateşe dayanıklı ürünlerde kullanılır.
- Ağartma kili: yağları emebilen magnezyumlu bileşikler içerir. Genellikle gri-yeşil veya zeytin rengindedir.
- Adi çömlekçi kili: kuru hâlde serttir, su eklendiğinde viskoz ve şekillendirilebilir bir hamura dönüşür.
- Tuzlu kil: tuz ve alçı katkıları içeren killi kütledir.
- Şaplı kil: koyu renkli olup hava koşullarıyla özellik değiştirebilir.
- Bitümlü kil: demir bileşikleri ve başka katkılar içeren kahverengi veya sarımsı, daha yoğun bir türdür.
- Kireçli kil: yoğunluğu, içindeki kireçli bileşenlerin oranına bağlıdır.
Kil türüne göre 1 m³ ağırlık tablosu
Yaklaşık hesaplarda kil türünü bilmek çoğu zaman yeterlidir. Aşağıda kilin özgül ağırlığı ve bir metreküpteki yaklaşık kütlesi verilmiştir.
| Kil türü | Özgül ağırlık, g/cm³ | 1 m³ ağırlığı, kg |
| Refrakter kil | 2,44 | 2.440 |
| Ağartma kili | 1,8–1,9 | 1.880–1.900 |
| Adi çömlekçi kili | 2,56–2,65 | 2.560–2.650 |
| Tuzlu kil | 1,8–1,9 | 1.880–1.900 |
| Şaplı kil | 1,8–1,9 | 1.880–1.900 |
| Bitümlü kil | 2,54–2,57 | 2.540–2.570 |
| Demirli kil | 1,8–1,9 | 1.880–1.900 |
| Kireçli kil | 1,8–1,9 | 1.880–1.900 |
Nakliye ve hafriyat için hangi kil ağırlığı alınmalı?
2,4–2,65 g/cm³ aralığı yoğun mineral kütlesine ve belirli kil türlerine aittir. Nakliye, hafriyat ve kamyon hesabında gevşeklik, boşluk ve nemi içeren daha düşük hacim ağırlığı kullanılır.
| Kilin durumu | 1 m³ ağırlığı, kg |
| Kuru ve gevşek kil | 1.300–1.600 |
| Kuru ve sıkı kil | 1.600–1.800 |
| Nemli kil | 1.700–2.000 |
| Islak veya sıkıştırılmış kil | 1.900–2.300 |
Günlük teslimat hesaplarında yaklaşık 1.600–1.900 kg/m³ kullanılabilir. Kil ıslak, taşlı veya güçlü biçimde sıkışmışsa gerçek değer belirgin ölçüde yükselir.
Sıkça Sorulan Sorular
1 m³ kil kaç kg gelir?
Taşıma ve hafriyat hesabında 1 m³ kil, nem ve sıkışma derecesine bağlı olarak çoğunlukla 1.300–2.300 kg kabul edilir. Yoğun mineral kütlesinin referans değerleri daha yüksek olabilir.
Tablodaki 2,4–2,65 g/cm³ değerleri neden nakliye değerinden yüksektir?
g/cm³ cinsinden değerler belirli kil türlerinin yoğun mineral kütlesini gösterir. Nakliyede kullanılan hacim veya yığın yoğunluğu ise boşlukları, gevşekliği ve nemi de hesaba katar.
Kilin ağırlığını en çok ne etkiler?
Başlıca etkenler nem, sıkışma derecesi, kil türü ve kum, kireç, tuz, alçı ya da taş gibi katkılardır.