Bidang kegunaan galas: tempat galas bergolek dan biasa digunakan

Galas ialah unit yang menyokong aci, gandar atau komponen bergerak lain serta mengurangkan geseran antara permukaan yang bersentuhan. Dengan demikian, mekanisme berputar atau bergerak dengan lebih lancar, kurang haus dan mampu menahan beban jejari, paksi atau gabungan mengikut reka bentuk.

Bidang kegunaan galas merangkumi hampir semua teknologi: motor elektrik, pam, kotak gear, kenderaan, pengangkutan rel, mesin, perkakas rumah, jentera pertanian, peralatan pembinaan dan barisan industri. Pemilihan jenis tertentu bergantung pada beban, kelajuan, suhu, pelinciran, pencemaran persekitaran, jangka hayat diperlukan dan ruang tersedia dalam unit.

Jenis galas

Berdasarkan prinsip operasi, dua kumpulan besar paling kerap dibezakan: galas bergolek dan galas biasa. Dalam galas bergolek, unsur bergolek berada di antara gelang, seperti bebola, penggelek silinder, penggelek jarum, penggelek tirus atau elemen lain. Dalam galas biasa, aci atau gandar bergerak pada permukaan sesendal, pelapik atau pandu, manakala bahan pasangan geseran dan pelincir mengurangkan geseran.

Galas turut dibahagikan mengikut arah beban yang ditanggung. Galas jejari terutamanya menahan beban merentasi paksi aci, galas tujahan menahan beban paksi, manakala galas sentuhan sudut menahan beban gabungan. Dalam mekanisme sebenar, bukan sahaja nama jenis yang diambil kira, tetapi juga reka bentuk, bahan, padanan, kelas ketepatan, kaedah pengedapan dan keadaan pelinciran.

Kegunaan galas bergolek

Galas bergolek digunakan apabila momen geseran rendah, putaran stabil dan penggantian unit piawai yang mudah diperlukan. Galas bebola sering digunakan pada beban sederhana dan kelajuan tinggi. Galas penggelek sesuai untuk beban jejari lebih tinggi, manakala galas penggelek tirus dapat menahan daya jejari dan paksi pada masa yang sama. Galas jarum sesuai untuk mekanisme kompak dengan ruang jejari terhad.

Bidang utama kegunaan galas bergolek:

• Motor elektrik, penjana, kipas dan pam. Putaran lancar, jangka hayat dan kawalan getaran penting dalam peralatan ini.
• Kenderaan, treler, jentera pertanian dan pembinaan. Galas digunakan dalam hab roda, kotak gear, pemacu, penggelek, peralatan tambahan dan unit sokongan.
• Mesin, penghantar dan peralatan industri. Unit galas menyokong spindel, aci, dram, penggelek dan kotak gear.
• Perkakas rumah dan alat kuasa. Galas digunakan dalam mesin basuh, pembersih vakum, gerudi, mesin pencanai, peralatan dapur dan pemacu elektrik kecil.
• Metalurgi, peralatan perlombongan dan mesin berat. Reka bentuk yang mampu menahan beban tinggi, pencemaran, getaran dan suhu tinggi dipilih dalam keadaan ini.

Kegunaan galas biasa

Galas biasa mempunyai reka bentuk ringkas: lazimnya sesendal, pelapik atau permukaan sokongan tempat aci atau komponen lain bergerak. Ia boleh berbentuk kompak, menahan beban tinggi pada kelajuan rendah serta beroperasi di bawah beban hentaman dan dalam keadaan yang menyukarkan perlindungan galas bergolek daripada pencemaran. Pelincir sesuai sering diperlukan untuk operasi normal, walaupun terdapat bahan pelincir sendiri.

Bidang kegunaan lazim galas biasa:

• Sesendal, engsel dan pin jentera pembinaan, jalan dan pertanian.
• Sokongan aci gelongsor, pandu mesin, pergerakan linear dan unit dengan ruang terhad.
• Enjin, pemampat, turbin dan unit industri berat yang menggunakan pelapik serta pelinciran hidrodinamik.
• Unit yang beroperasi pada kelajuan rendah, beban tinggi, getaran atau hentaman berkala.
• Mekanisme yang memerlukan reka bentuk ringkas, kebolehbaikan dan ketahanan terhadap persekitaran tercemar.

Cara memilih galas mengikut tugas

Jenis pergerakan, magnitud dan arah beban, kelajuan putaran, suhu operasi, kewujudan hentaman, keperluan ketepatan, pelinciran dan keadaan penyelenggaraan perlu diambil kira semasa memilih galas. Galas bergolek lebih kerap dipilih untuk unit berputar piawai yang memerlukan jangka hayat baik dan geseran rendah. Galas biasa digunakan apabila kekompakan, keupayaan galas beban tinggi, operasi di bawah beban hentaman atau reka bentuk ringkas diperlukan.

Oleh itu, persoalan tempat galas digunakan tidak boleh dihadkan kepada satu industri. Ia digunakan dalam semua mekanisme yang perlu menyokong pergerakan komponen serta mengawal geseran, kehausan dan beban.