Manganez cevherinin özgül ağırlığı ve yabancı maddeleri
Manganez dünyanın birçok mineral ve kayacında bulunur. Demir gibi çözeltiye geçebilir ve oksit, hidroksit, karbonat ve silikat biçiminde yeniden çökelebilir.
Manganez cevheri yatakları:
-
Birincil: büyük fakat su etkisiyle hızla ayrışan silikat mineralleri.
-
İkincil: başka kayaçların ayrışmasıyla oluşan tortul yataklar.
Bir yatak çoğunlukla farklı Mn oranına (%5-56) sahip birkaç manganez cevherinden oluşur. Ayrıca %40’a kadar Fe, %30’a kadar silika ve %10’a kadar alümina içerebilir; az miktarda P, S, Ag ve başka elementler bulunabilir. Nem oranı çoğu zaman %10’un üzerindedir.
Ekonomik açıdan önemli ve daha sabit bileşimli cevherler:
-
pirolüzit (oksitler),
-
braunit,
-
manganit,
-
psilomelan,
-
hausmannit,
-
rodokrozit (karbonat),
-
rodonit (silikat),
-
bemenit,
-
ve diğerleri.
Değişken bileşimli cevherler:
-
%5-40 Mn içeren manganez-demir cevherleri,
-
siyah okra,
-
manganez-demir çinko cevheri,
-
yüksek manganez içeren gümüş cevheri.
Manganez cevherinin özgül ağırlığı ve kayaçtaki Mn oranı
| Manganez cevheri türü | Kimyasal formül | Açıklama | Kayaçtaki Mn % | Özgül ağırlık (g/cm³) |
|---|---|---|---|---|
| Pirolüzit | MnO₂ | belirgin yapılı, yumuşak, koyu grimsi mineral | 63,2 | 4,8 |
| Psilomelan | mMnO·MnO₂·nH₂O | orta sertlikte taneli mineral, MnO₂’nin kolloidal biçimi | 45—60 | 3,7—4,7 |
| Manganit | MnO(OH) | orta sertlikte koyu gri mineral | 62,4 | 4,2—4,4 |
| Braunit | Mn²⁺Mn³⁺₆SiO₁₂ | sert, koyu kahverengi mineral | 63,6 | 4,7—4,8 |
| Hausmannit | Mn₃O₄ | yarı metalik parlak ve damarlı, taneli kahverengimsi siyah mineral | 72,03 | 4,8 |
| Rodokrozit (manganez spatı) | MnCO₃ | parlak kırmızı, pembe, kahverengi veya sarımsı gri, taneli ya da sütun biçimli mineral | 47,8 | 3,5—3,7 |
| Rodonit | (Mn,Fe,Mg,Ca)SiO₃ | camsı parlaklığa sahip kiraz pembesi yarı şeffaf mineral | 30—46 | 3,5 — 3,7 |
Manganez cevherlerindeki yabancı maddeler
Başlıca gruplar:
-
Metaller: demir, çinko, gümüş, tungsten, nikel ve bakır.
-
Gang maddeleri, manganezin bir kısmının da geçtiği cürufu oluşturur.
-
Uçucu maddeler (manganez spatı eritilirken karbondioksit oluşumu).
-
Diğer maddeler: cevherde %1’den az bulunan kükürt ve fosfor zararlıdır; bazı durumlarda demir de istenmeyebilir.
Manganez cevherinin yaklaşık %95’i metalürjide, kalanı kimya sanayisinde kullanılır. İşletmede şu kimyasal gereksinimler önemlidir:
-
üretimin ekonomik olması için kayaçtaki Mn olabildiğince yüksek olmalıdır; cevher türü ve sınıfına göre oran %20’den başlayabilir,
-
zararlı yabancı maddeler düşük olmalıdır,
-
gang içindeki silika az olmalıdır.
Yoğunluk, nem, tane boyutu, dayanım ve zenginleştirilebilirlik de çıkarma, taşıma, depolama ve işleme teknolojisini etkiler. Zenginleştirilmemiş cevher her zaman doğrudan kullanılmaz; uygulamada ilgili partinin kimyasal bileşimi ve fiziksel özellikleri birlikte değerlendirilir.
Sıkça Sorulan Sorular
1 m³ manganez cevheri kaç kilogramdır?
Ağırlık minerale, Mn, demir, silika, nem ve gang içeriğine bağlıdır. Hesaplamada ilgili cevher türünün yoğunluğu kullanılır.
Manganez cevherlerinin bileşimi neden değişkendir?
Manganez oksit, karbonat, silikat ve karma cevherlerde bulunduğundan Mn ve yabancı madde içeriği büyük ölçüde değişir.
Endüstriyel açıdan en önemli cevherler hangileridir?
Pirolüzit, braunit, manganit, psilomelan, hausmannit, rodokrozit ve diğer manganez mineralleri ekonomik açıdan önemlidir.