Berat tentu kok: ciri, kegunaan dan jadual

Kok digunakan secara meluas sebagai bahan api pepejal dan bahan proses. Ia dihasilkan dengan memanaskan arang batu hingga tersinter pada suhu tinggi tanpa udara di dalam relau kok khas. Proses ini menyingkirkan sebahagian besar bahan meruap daripada arang batu, manakala jisim karbon yang tinggal memperoleh kekuatan dan struktur berliang.

Jadual berat tentu kok

Berat tentu atau berat pukal ialah parameter utama untuk mengira jisim kok. Kok tidak seragam, maka ciri tepatnya bergantung pada gred arang batu, teknologi pengkokan, kelembapan, kandungan abu dan saiz pecahan. Julat ketumpatan purata dalam pengiraan rujukan ialah kira-kira 0,6–1,4 g/cm³. Jadual berikut memberikan berat kok dalam unit berbeza.

Sifat kok

Kok terdiri daripada bahagian karbon organik, abu, kelembapan, sulfur dan komponen lain. Parameter utama mutu kok ialah:

• Kandungan kelembapan. Nilai optimum sering berada dalam julat 3–5%.
• Kandungan abu. Nilai yang baik biasanya sekitar 7–11% dan bergantung pada arang batu yang digunakan.
• Kandungan sulfur. Sulfur tinggi menurunkan mutu kok dan mempengaruhi proses metalurgi; nilai yang boleh diterima sering sekitar 0,5–0,6%.
• Kandungan bahan meruap. Parameter ini menunjukkan tahap pengkokan. Nilai terlalu rendah mungkin menandakan pemanasan berlebihan; nilai purata sering berada dalam julat 1–1,5%.

Ketahanan terhadap kerosakan mekanikal ialah salah satu sifat kok yang terpenting dan dipengaruhi oleh saiz ketulan. Ketulan besar sering diutamakan bagi kok metalurgi, manakala kandungan pecahan halus perlu dihadkan.

Ciri tambahan kok:

• berat pukal kok — kira-kira 450–500 kg/m³;
• keliangan kok — sekitar 40–55%;
• suhu penyalaan — sekitar 700 °C;
• nilai haba — kira-kira 7000–7500 kcal/kg.

Kegunaan kok

Kegunaan utama kok ialah peleburan besi mentah dalam relau bagas, dengan kok bertindak sebagai bahan api, agen penurunan dan sokongan bagi bahan suapan. Kok juga digunakan dalam proses pengeluaran dan tenaga lain:

• peleburan besi mentah dalam kupola sebagai bahan api;
• peleburan bahan tertentu dalam metalurgi bukan ferus;
• operasi penjana gas dan penghasilan stim;
• penggunaan kok halus untuk pemanasan dan tugas isi rumah tertentu.