Kok kömürünün özgül ağırlığı, özellikleri, kullanım amacı ve tablosu

Kok kömürü katı yakıt ve teknolojik malzeme olarak yaygın biçimde kullanılır. Taş kömürünün özel kok fırınlarında hava olmadan, yüksek sıcaklıkta sinterleşene kadar ısıtılmasıyla elde edilir. Bu işlemde uçucu maddelerin önemli bir kısmı kömürden uzaklaşır; geriye kalan karbonlu kütle dayanıklı ve gözenekli bir yapı kazanır.

Kok kömürü özgül ağırlık tablosu

Kok kütlesinin hesaplanmasındaki temel değerlerden biri özgül veya hacim ağırlığıdır. Kok homojen olmayan bir malzemedir; kesin özellikleri kömürün sınıfına, koklaştırma teknolojisine, neme, kül oranına ve tane boyutuna bağlıdır. Referans hesaplamalarda ortalama yoğunluk yaklaşık 0,6 ile 1,4 g/cm³ aralığındadır. Aşağıdaki tabloda kok ağırlığı farklı birimlerle verilmiştir.

Kok kömürünün özellikleri

Kok; organik karbonlu kısım, kül, nem, kükürt ve diğer bileşenlerden oluşur. Kok kalitesinin temel göstergeleri şunlardır:

• Nem içeriği. Uygun değerler çoğunlukla %3 - 5 aralığındadır.
• Kül içeriği. İyi değerler genellikle %7 - 11 civarındadır ve kullanılan kömüre bağlıdır.
• Kükürt içeriği. Yüksek kükürt kok kalitesini düşürür ve metalürji sürecini etkiler; kabul edilebilir değerler çoğunlukla %0,5 - 0,6 civarındadır.
• Uçucu madde içeriği. Bu değer koklaştırma derecesini gösterir. Çok düşük değer işlem sırasında aşırı ısınmaya işaret edebilir; ortalama değerler çoğunlukla %1 - 1,5 aralığındadır.

Kok kömürünün en önemli özelliklerinden biri mekanik hasara karşı dayanımıdır. Bu özellik malzemenin parça boyutundan etkilenir. Metalürjik kokta genellikle büyük parçalar tercih edilir ve ince fraksiyon oranı sınırlı olmalıdır.

Kok kömürünün diğer özellikleri:

• yığın ağırlığı yaklaşık 450 - 500 kg/m³;
• gözeneklilik yaklaşık %40 - 55;
• tutuşma sıcaklığı yaklaşık 700 °C;
• ısıl değeri yaklaşık 7000 - 7500 kcal/kg.

Kok kömürünün kullanım amacı

Kok kömürünün başlıca kullanım alanı yüksek fırınlarda pik demir üretimidir; burada yakıt, indirgen ve şarj malzemesi için taşıyıcı görevi görür. Başka üretim ve enerji süreçlerinde de kullanılır:

• kupol ocaklarında yakıt olarak pik demir eritme;
• demir dışı metalürjide bazı malzemelerin eritilmesi;
• gaz jeneratörlerinin çalıştırılması ve buhar üretimi;
• ince kokun ısıtma ve bazı evsel amaçlarla kullanılması.