Bakır ve alaşımlarının kullanım alanları

Bakır; kablo, boru, eşanjör, elektronik, çatı, madeni para, takı ve dekoratif ürünlerde bulunur. Yüksek elektrik ve ısı iletkenliği, süneklik, korozyon direnci ve geri dönüştürülebilirlik bu geniş kullanımı açıklar.

Bakırın özellikleri

Bakır, elektriği ve ısıyı iyi ileten kırmızımsı bir metaldir. Tel hâline çekilebilir, levha olarak haddelenebilir ve kolay lehimlenir. Saf bakır yumuşak ve sünektir; daha yüksek dayanım ve aşınma direnci gereken parçalarda alaşımlar tercih edilir.

Havada zamanla oksit ve patina tabakası oluşur. Bu tabaka dış ortamda koruyucu görev görebilir. Bununla birlikte bakır asit, amonyaklı ortam ve bazı gıdalarla reaksiyona girebildiğinden uygun ürün ve bakım gerekir.

Bakır alaşımları nelerdir?

Yaygın alaşımlar bronz, pirinç, bakır-nikel ve alpaka olarak anılan bakır-nikel-çinko alaşımlarıdır. Bileşime alüminyum, manganez, silisyum, berilyum veya kurşun da eklenebilir.

Pirinç sıhhi tesisat armatürü, fitting ve işlenebilir dekoratif parçada; bronz burç, yatak, yay ve sanat dökümünde; bakır-nikel alaşımları ise deniz donanımı, eşanjör ve madeni parada kullanılır.

Bakır nerelerde kullanılır?

Bakır ve alaşımları tel, kablo, bara, boru, levha, şerit, profil, fitting ve döküm parça biçiminde sunulur. Başlıca uygulamalar elektrik, ısı transferi, tesisat, inşaat, makine, ulaşım ve dekorasyondur.

Bakır ve alaşımlarının başlıca kullanım alanları

• Elektrik ve elektronik. Kablo, tel, motor ve transformatör sargısı, bara, kontak, baskılı devre ve konnektörde kullanılır.
• İnşaat ve tesisat. Su, ısıtma, klima ve soğutma borularında; çatı, cephe, oluk ve dekoratif elemanlarda yer alır.
• Isı değiştiriciler. Radyatör, eşanjör, klima, soğutucu, güneş kollektörü ve sanayi ekipmanında kullanılır.
• Ulaşım ve enerji. Otomobil, demiryolu, gemi, jeneratör, motor, şarj altyapısı, yenilenebilir enerji ve güç elektroniğinde önemli bir malzemedir.
• Mutfak ve ev ürünleri. Isıyı eşit dağıtan bakır tencerelerde gıdaya uygun iç kaplama gerekir. Aksesuar, kulp, aydınlatma ve iç mekân ürünlerinde de kullanılır.
• Takı, madeni para ve dekorasyon. Bakır, bronz, pirinç ve bakır-nikel alaşımları takı, heykel, sanat dökümü, hediyelik ve kaplamalarda yer alır.
• Sanayi ekipmanı. Kaymalı yatak, burç, vana, pompa parçası, fitting ve deniz armatüründe kullanılır.
• Geri dönüşüm. Kablo, boru, radyatör ve sanayi hurdası özellik kaybı sınırlı biçimde yeniden işlenebilir.

Elektrik şebekeleri, ulaşım, elektronik ve enerji yatırımları bakır talebini artırır. Ancak her üründe alüminyum, plastik veya çelikle rekabet eder; seçim maliyet, iletkenlik, dayanım ve korozyon koşullarına göre yapılır.