Ειδικό βάρος τολουολίου: πυκνότητα, ιδιότητες και εφαρμογές

Το τολουόλιο, ή μεθυλοβενζόλιο, είναι άχρωμο υγρό με χαρακτηριστική γλυκιά οσμή, γνωστή από διαλύτες, βερνίκια και χρώματα. Διαλύεται δύσκολα στο νερό και ανήκει στους αρωματικούς υδρογονάνθρακες: η δομή του είναι ένας δακτύλιος βενζολίου με μία μεθυλομάδα.

Πυκνότητα και άλλες ιδιότητες του τολουολίου

• Το τολουόλιο είναι εύφλεκτη ουσία και κατά την καύση παράγει πολλή αιθάλη.

• Η εισπνοή ατμών τολουολίου μπορεί να προκαλέσει ελαφριά ναρκωτική επίδραση.

• Το τολουόλιο δεν έχει την ίδια καρκινογόνο επικινδυνότητα με το βενζόλιο, παραμένει όμως τοξικός διαλύτης: οι ατμοί του βλάπτουν το νευρικό σύστημα, το ήπαρ και άλλα όργανα σε σημαντική ή παρατεταμένη έκθεση.

• Όπως και άλλοι αρωματικοί υδρογονάνθρακες, το τολουόλιο είναι ελαφρύτερο από το νερό και δεν διαλύεται σε αυτό.

• Διαλύεται σε αλκοόλες, αιθέρα και ακετόνη.

• Η δομή του τολουολίου μοιάζει με του βενζολίου, με τη διαφορά ότι ένα άτομο έχει αντικατασταθεί από ομάδα CH3.

• Συμμετέχει σε δύο είδη χημικών αντιδράσεων: με συμμετοχή του δακτυλίου βενζολίου ή με συμμετοχή της μεθυλομάδας.

Πίνακας φυσικών ιδιοτήτων του τολουολίου

Το ειδικό βάρος του τολουολίου εξαρτάται από τη θερμοκρασία της ουσίας. Στους 20 °C η πυκνότητά του είναι περίπου 866,9 kg/m³.

Εφαρμογές του τολουολίου

Το τολουόλιο και άλλοι αρωματικοί υδρογονάνθρακες χρησιμοποιούνται στην παραγωγή χρωμάτων και βερνικιών, χρωστικών, ρητινών, πολυμερών και χημικών ημιπροϊόντων. Το τολουόλιο είναι διαλύτης πολλών οργανικών ουσιών και χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη στη βιομηχανική οργανική σύνθεση.

Υψηλό ποσοστό τολουολίου περιέχεται στον διαλύτη P-4. Εκτός από αρωματικούς υδρογονάνθρακες, το μίγμα περιλαμβάνει 62% τολουόλιο, 26% ακετόνη και 12% οξικό βουτυλεστέρα.

Το τολουόλιο χρησιμοποιείται ως συστατικό ορισμένων καυσίμων και διαλυτών, περιέχεται σε μερικά βερνίκια και τυπογραφικά μελάνια και αποτελεί πρώτη ύλη για την παραγωγή βενζοϊκού οξέος, σακχαρίνης και άλλων ουσιών. Ορισμένα παράγωγά του χρησιμοποιούνται στην παραγωγή εκρηκτικών, γι’ αυτό η εργασία με τολουόλιο απαιτεί τήρηση των κανόνων ασφαλείας.

Κίνδυνοι για την υγεία

Το τολουόλιο είναι επικίνδυνο όχι μόνο για την ανθρώπινη υγεία αλλά και για το περιβάλλον. Εισέρχεται στον οργανισμό μέσω των πόρων του δέρματος και της αναπνευστικής οδού. Η παρατεταμένη έκθεση και συσσώρευση της επιβλαβούς ουσίας μπορεί να προκαλέσει σοβαρές παθήσεις του νευρικού συστήματος, όπως εγκεφαλοπάθεια. Όπως και παρόμοιοι αρωματικοί υδρογονάνθρακες, το τολουόλιο επηρεάζει επίσης δυσμενώς το αίμα και τα αιμοποιητικά όργανα.

Σημεία δηλητηρίασης από τολουόλιο είναι η ναυτία, η ζάλη, η διαταραχή της ισορροπίας και η επιβράδυνση της συνείδησης και των αντιδράσεων. Η παρατεταμένη και σοβαρή δηλητηρίαση μπορεί να οδηγήσει σε μη αναστρέψιμες συνέπειες και θάνατο. Το τολουόλιο είναι εύφλεκτη ουσία.

Κανόνες εργασίας με τολουόλιο:

• χρησιμοποιείτε γάντια από καουτσούκ,
• αερίζετε συνεχώς τον χώρο,
• μην εισπνέετε τους ατμούς,
• μη χρησιμοποιείτε γυμνή φλόγα στους χώρους εργασίας,
• αποθηκεύετε σε ερμητικά κλειστό δοχείο μακριά από πηγές θερμότητας.