Ciężar właściwy toluenu: gęstość, właściwości i zastosowanie

Toluen, czyli metylobenzen, jest bezbarwną cieczą o charakterystycznym lekko słodkawym zapachu znanym z rozpuszczalników, lakierów i farb. Słabo rozpuszcza się w wodzie i należy do węglowodorów aromatycznych: strukturalnie jest pierścieniem benzenowym z grupą metylową.

Gęstość i inne właściwości toluenu

• Toluen jest substancją palną, podczas spalania silnie kopci.

• Wdychanie par toluenu może wywołać lekkie odurzenie narkotyczne.

• Toluen nie jest klasyfikowany jak benzen pod względem zagrożenia rakotwórczego, ale pozostaje toksycznym rozpuszczalnikiem: jego pary przy znacznym lub długotrwałym narażeniu mogą szkodzić układowi nerwowemu, wątrobie i innym narządom.

• Podobnie jak inne węglowodory aromatyczne, toluen jest lżejszy od wody i nie rozpuszcza się w niej.

• Rozpuszcza się w alkoholach, eterze i acetonie.

• Budowa toluenu jest podobna do benzenu, z wyjątkiem zastąpienia jednego atomu grupą CH3.

• Wchodzi w dwa rodzaje reakcji chemicznych: z udziałem pierścienia benzenowego albo z udziałem grupy metylowej.

Tabela właściwości fizycznych toluenu

Ciężar właściwy toluenu zależy od temperatury substancji. Przy 20 °C jego gęstość wynosi około 866,9 kg/m³.

Zastosowanie toluenu

Toluen i inne węglowodory aromatyczne stosuje się w produkcji farb, lakierów, barwników, żywic, polimerów i półproduktów chemicznych. Toluen rozpuszcza wiele substancji organicznych i jest surowcem w przemysłowej syntezie organicznej.

Duża procentowa zawartość toluenu znajduje się w rozpuszczalniku R-4. W skład mieszaniny oprócz węglowodorów aromatycznych wchodzą toluen (62%), aceton (26%) i octan butylu (12%).

Toluen stosuje się jako składnik niektórych paliw i rozpuszczalników, wchodzi w skład wybranych lakierów i farb drukarskich oraz służy do otrzymywania kwasu benzoesowego, sacharyny i innych substancji. Niektóre pochodne toluenu stosuje się w produkcji materiałów wybuchowych, dlatego praca z nim wymaga przestrzegania zasad bezpieczeństwa.

Zagrożenie dla zdrowia

Toluen jest niebezpieczny nie tylko dla zdrowia człowieka, lecz także dla środowiska. Substancja przenika do organizmu przez pory skóry i drogi oddechowe. Długotrwałe działanie i gromadzenie się szkodliwej substancji może wywołać poważne choroby układu nerwowego, na przykład encefalopatię. Toluen, podobnie jak inne węglowodory aromatyczne, szkodliwie wpływa także na krew i narządy krwiotwórcze.

Objawy zatrucia toluenem to nudności, zawroty głowy, zaburzenia równowagi, spowolnienie świadomości i reakcji. Długotrwałe i silne zatrucie może prowadzić do nieodwracalnych następstw i śmierci. Toluen jest substancją łatwopalną.

Zasady pracy z toluenem:

• używać rękawic gumowych,
• stale wietrzyć pomieszczenie,
• nie wdychać par,
• nie używać otwartego ognia w miejscu pracy,
• przechowywać w szczelnie zamkniętym pojemniku z dala od źródeł ciepła.