Kurşunun özgül ağırlığı, özellikleri ve kullanım alanları
Kurşun, periyodik tablonun 14. grubunda yer alan bir elementtir. Saf hâlde mavimsi tonlu, gümüş beyaz renkte, kolay eriyen ve dövülebilen bir ağır metaldir.
Kolay çıkarılması ve işlenmesi sayesinde binlerce yıldır kullanılan kurşun, doğada saf hâlde nadiren bulunur. Buna karşılık yaklaşık seksen farklı mineral ve kayaç türünün bileşiminde yer alır.
Kurşunun özgül ağırlık tablosu
Kurşunun özgül ağırlığını saha koşullarında hassas biçimde belirlemek zordur. Laboratuvar ölçümlerine göre kabul edilen ortalama yoğunluk değeri 11,336 g/cm³'tür.
Aşağıdaki tabloda kurşunun özgül ağırlığı ile 1 m³ hacminin yaklaşık ağırlığı birlikte verilmiştir.
| Malzeme | Özgül ağırlık (g/cm³) | 1 m³ ağırlığı (kg) |
| Kurşun | 11,336 | 11.336 |
Kurşunun özellikleri
Kurşun yumuşak bir metaldir; kolay işlenir, bıçakla kesilebilir ve tırnakla çizilebilir. Yeni kesilmiş yüzeyi parlaktır, ancak havayla temas ettiğinde oluşan koruyucu oksit tabakası nedeniyle kısa sürede matlaşır. Isı iletkenliği de birçok metale göre düşüktür.
Korozyon direnci, sünekliği ve esnekliği yüksektir. Elektrik kablolarının korunmasında kullanılabilir. X ışınlarını ve gama ışınlarını iyi soğurduğu için radyasyondan korunma uygulamalarında da önemli bir malzemedir.
Erime noktası 327,46 °C, kaynama noktası ise yaklaşık 1.749 °C'dir. Sıcaklık arttıkça yoğunluğu azalır; 20 °C'de saf kurşunun yoğunluğu yaklaşık 11,34 g/cm³'tür.
Kurşunun titreşim dayanımı düşüktür; çürüyen organik maddelerden, beton ve kireç çözeltilerinden de etkilenebilir. Bakır, antimon veya kadmiyum gibi alaşım elementleri bazı mekanik özelliklerini iyileştirmek için kullanılabilir.
Kurşun bazı asit ve alkalilerle tepkimeye girebilir.
Kurşun ve bileşikleri başlıca şu alanlarda kullanılmıştır:
- Kurşun nitrat ve kurşun azit gibi bileşiklerle patlayıcı ve kapsül üretimi
- Kimyasal akım kaynakları ve akümülatörler
- Kurşun tellürür ile termoelektrik soğutma sistemleri
- Bazı özel cam ve porselen kaplamaları
- Boya, pigment, kibrit ve litografi gibi tarihsel endüstriyel uygulamalar
- Kablo kılıfları, denge ağırlıkları ve ses yalıtımı
- X ışını ve gama ışınına karşı radyasyon zırhlaması
- Kurşun perklorat gibi bileşiklerin özel kimyasal ve elektrokimyasal süreçlerde kullanımı
- Kurşun-bizmut alaşımlarının özel akü ve düşük erime sıcaklıklı sistemlerde kullanımı
- Kurşun boratın bazı cam ve seramik sırlarında kullanımı
- Kurşun klorürün geçmişte pigment ve teknik bileşimlerde kullanımı
- Kurşun sülfürün analiz, seramik ve özel elektronik uygulamaları
Kurşun bileşiklerinin büyük bölümü toksiktir ve eski kullanım alanlarının çoğu günümüzde ciddi biçimde sınırlandırılmıştır. Eski kaplamaların sökülmesi, kurşunun eritilmesi veya kesilmesi sırasında güncel iş sağlığı kuralları ile malzeme güvenlik bilgi formu esas alınmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
1 m³ kurşun kaç kg gelir?
Yaklaşık 11,336 g/cm³ yoğunlukta 1 m³ kurşun yaklaşık 11.336 kg gelir. Sıcaklık, metalin saflığı ve alaşım bileşimi küçük farklılıklara yol açabilir.
Kurşun neden bu kadar ağırdır?
Kurşunun atom kütlesi ve yoğunluğu yüksektir. Bu nedenle küçük bir hacimde büyük kütleye ulaşır; radyasyon zırhlaması ve ağırlık yapımında tercih edilmesinin nedeni de budur.
Kurşunla çalışmak tehlikeli midir?
Evet. Kurşun ve bileşikleri, özellikle toz, buhar veya parçacıkların vücuda girmesi hâlinde toksiktir. Kesme, eritme, taşlama ve söküm sırasında uygun iş güvenliği önlemleri alınmalıdır.