Ứng dụng của ổ lăn và ổ trượt: dùng trong những cơ cấu nào

Ổ đỡ là cụm chi tiết nâng đỡ trục, trục quay hoặc bộ phận chuyển động khác và giảm ma sát giữa các bề mặt tiếp xúc. Nhờ đó, cơ cấu quay hoặc dịch chuyển êm hơn, ít mòn và chịu được tải hướng kính, hướng trục hoặc kết hợp theo tính toán.

Phạm vi ứng dụng của ổ đỡ bao phủ gần như mọi loại máy móc: động cơ điện, máy bơm, hộp giảm tốc, ô tô, phương tiện đường sắt, máy công cụ, thiết bị gia dụng, máy nông nghiệp, thiết bị xây dựng và dây chuyền công nghiệp. Việc chọn loại cụ thể phụ thuộc vào tải, tốc độ, nhiệt độ, chất bôi trơn, mức ô nhiễm môi trường, tuổi thọ yêu cầu và không gian sẵn có trong cụm.

Các loại ổ đỡ

Theo nguyên lý làm việc, có hai nhóm lớn phổ biến nhất: ổ lăn và ổ trượt. Trong ổ lăn, giữa các vòng có phần tử lăn như bi, con lăn trụ, con lăn kim, con lăn côn hoặc bộ phận khác. Trong ổ trượt, trục làm việc trên bề mặt bạc, máng lót hoặc thanh dẫn; ma sát được giảm nhờ vật liệu của cặp ma sát và chất bôi trơn.

Ổ còn được phân chia theo hướng tải chịu được. Ổ hướng kính chủ yếu chịu tải vuông góc với trục, ổ chặn chịu tải dọc trục, còn ổ đỡ–chặn chịu tải kết hợp. Trong cơ cấu thực tế, không chỉ tên loại mà cả kết cấu, vật liệu, chế độ lắp, cấp chính xác, phương pháp làm kín và điều kiện bôi trơn đều phải được tính đến.

Ứng dụng của ổ lăn

Ổ lăn được dùng ở nơi cần mômen ma sát nhỏ, chuyển động quay ổn định và thuận tiện thay thế cụm tiêu chuẩn. Ổ bi thường dùng với tải trung bình và tốc độ cao. Ổ đũa phù hợp với tải hướng kính lớn hơn, còn ổ đũa côn có thể chịu đồng thời lực hướng kính và hướng trục. Ổ kim thuận tiện trong cơ cấu nhỏ gọn có không gian hướng kính hạn chế.

Các lĩnh vực ứng dụng chính của ổ lăn:

• Động cơ điện, máy phát điện, quạt và máy bơm. Chuyển động quay êm, tuổi thọ và kiểm soát rung là những yếu tố quan trọng.
• Ô tô, rơ-moóc, máy nông nghiệp và thiết bị xây dựng. Ổ được dùng trong moay-ơ, hộp số, hệ truyền động, con lăn, thiết bị gắn kèm và cụm phụ trợ.
• Máy công cụ, băng tải và thiết bị công nghiệp. Các cụm ổ nâng đỡ trục chính, trục quay, tang, con lăn và hộp giảm tốc.
• Thiết bị gia dụng và dụng cụ điện. Ổ được dùng trong máy giặt, máy hút bụi, máy khoan, máy mài, thiết bị nhà bếp và bộ truyền động điện nhỏ.
• Luyện kim, thiết bị khai khoáng và máy hạng nặng. Trong điều kiện này, cần chọn kết cấu chịu được tải lớn, bụi bẩn, rung và nhiệt độ cao.

Ứng dụng của ổ trượt

Ổ trượt có kết cấu đơn giản, thường là bạc, máng lót hoặc bề mặt đỡ mà trục hay chi tiết khác chuyển động trên đó. Chúng có thể nhỏ gọn, chịu tải lớn ở tốc độ thấp, làm việc dưới tải va đập và trong điều kiện khó bảo vệ ổ lăn khỏi bụi bẩn. Hoạt động bình thường thường cần chất bôi trơn phù hợp, dù cũng có các vật liệu tự bôi trơn.

Các lĩnh vực ứng dụng điển hình của ổ trượt:

• Bạc, khớp và chốt trong máy xây dựng, làm đường và nông nghiệp.
• Gối trượt của trục, thanh dẫn máy công cụ, chuyển động tuyến tính và cụm có không gian hạn chế.
• Động cơ, máy nén, turbine và thiết bị công nghiệp nặng sử dụng máng lót cùng bôi trơn thủy động.
• Các cụm làm việc ở tốc độ thấp, tải cao, có rung hoặc va đập định kỳ.
• Cơ cấu cần kết cấu đơn giản, dễ sửa chữa và chịu được môi trường nhiễm bẩn.

Cách chọn ổ theo nhiệm vụ

Khi chọn ổ, cần xét loại chuyển động, độ lớn và hướng tải, tốc độ quay, nhiệt độ làm việc, sự hiện diện của va đập, yêu cầu độ chính xác, phương pháp bôi trơn và điều kiện bảo dưỡng. Ổ lăn thường được chọn cho cụm quay tiêu chuẩn cần tuổi thọ tốt và ma sát thấp. Ổ trượt dùng ở nơi cần sự nhỏ gọn, khả năng chịu tải cao, làm việc dưới tải va đập hoặc kết cấu đơn giản.

Vì vậy, câu hỏi ổ đỡ được dùng ở đâu không thể giới hạn trong một ngành. Chúng hiện diện trong mọi cơ cấu cần nâng đỡ chuyển động của chi tiết và kiểm soát ma sát, mài mòn cùng tải trọng.