Ειδικό βάρος τύρφης: βάρος 1 m³ και πυκνότητα
Η τύρφη είναι οργανική ουσία φυτικής προέλευσης που χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες ως καύσιμο, συστατικό εδαφικών μιγμάτων και λιπασμάτων, στρωμνή ζώων και, σε ορισμένες κατασκευές, ως θερμομονωτικό ή υλικό επίχωσης. Σχηματίζεται από συσσώρευση και ατελή αποσύνθεση βαλτώδους βλάστησης.
Χωρίς να γνωρίζει την πλούσια χημική σύσταση και τους περισσότερους από 35 σημερινούς τύπους, ο Πλίνιος την περιέγραψε ήδη στους πρώτους αιώνες μ.Χ. ως «καύσιμη γη». Μόνο τον 18ο αιώνα ο Γερμανός ερευνητής Degner μελέτησε τη δομή της με μικροσκόπιο και ανέτρεψε πολλές λανθασμένες αντιλήψεις για την προέλευσή της.
Σχηματισμός τύρφης
Σχηματίζεται κυρίως σε τυρφώνες, αλλά απαντά και σε πλημμυρικές πεδιάδες και κοιλάδες ποταμών. Σε υψηλή υγρασία, τα νεκρά φυτά συσσωρεύονται και αποσυντίθενται ατελώς χωρίς αέρα, υπό τη δράση αποικοδομητικών μικροοργανισμών, ασπόνδυλων και έκπλυσης.
Στο ανώτερο τυρφογενές στρώμα, έως βάθος 0,9 m, ολοκληρώνεται η αποσύνθεση. Περίπου 30% της αποσυντεθειμένης βιομάζας γίνεται τύρφη, ενώ το υπόλοιπο μεταλλοποιείται ή εκπλένεται ως ενώσεις. Η τύρφη κατεβαίνει σταδιακά χαμηλότερα και διατηρείται χωρίς αέρα επί αιώνες.
Ταξινόμηση
Με βάση τη φυτομάζα και την τροφικότητα διακρίνονται:
- Υψιπεδική τύρφη. Υψηλή οξύτητα, μικρός βαθμός αποσύνθεσης, υψηλή υδατοϊκανότητα και χαμηλή τέφρα.
- Ανοιχτόχρωμη υψιπεδική ή μεταβατική. Ανώτερο στρώμα κοιτάσματος, περίπου 15% αποσύνθεση. Το βάρος 1 m³ είναι 150 – 250 kg. Έχει μεγάλη απορρόφηση αερίων και νερού· 1 kg μπορεί να απορροφήσει έως 10 λίτρα νερού.
- Πεδινή τύρφη. Αρχαία κοιτάσματα έως 30 χιλιάδων ετών, λεπτή, ελαφριά και υγρή δομή, αποσύνθεση άνω του 15% και υψηλό χούμο. Ένα κυβικό μέτρο ζυγίζει 350 kg/m³. Είναι ελαφρά όξινη και πλούσια σε άζωτο, φώσφορο, κάλιο και άλλες οργανικές ουσίες χρήσιμες για φυτά.
- Ινώδης τύρφη. Περιέχει φυτά με έντονη ινώδη δομή. Δεν κοσκινίζεται ή μορφοποιείται όπως οι άλλοι τύποι, αλλά θρυμματίζεται σε μικρούς σβώλους.
Πόσο ζυγίζει η τύρφη;
Οι διαφορετικοί βαθμοί ωρίμανσης έχουν διαφορετικό κορεσμό νερού και φαινόμενο βάρος. Το ίδιο ισχύει για το εμπορικό προϊόν. Ο πίνακας δίνει μέσες θεωρητικές τιμές ανά υγρασία.
Ειδικό βάρος και πυκνότητα τύρφης σε 1 m³
| Ονομασία | Φυσική κατάσταση | Πυκνότητα (g/cm³) | Ειδικό βάρος (kg/m³) | Φαινόμενο βάρος (t/m³) |
|---|---|---|---|---|
| Βρεγμένη τύρφη | κορεσμένη με νερό | 1–1,2 | 1000–1200 | 1–1,2 |
| Ξηρή τύρφη | στερεή ουσία | 0,2–0,4 | 200–400 | 0,2–0,4 |
| Υγρή τύρφη | στερεή ουσία | 0,6–0,8 | 600–800 | 0,6–0,8 |
Το φαινόμενο βάρος εξαρτάται και από την αποσύνθεση και την ομάδα. Στην ίδια υγρασία έως 85%, οι υψιπεδικές τύρφες είναι βαρύτερες από τις πεδινές, αλλά πάνω από 85% η πεδινή γίνεται βαρύτερη.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο ζυγίζει 1 m³ τύρφης;
Εξαρτάται από τον τύπο και την υγρασία: η ξηρή είναι πολύ ελαφρύτερη από την υγρή, ενώ η χύδην πυκνότητα αλλάζει με την αποθήκευση και τη συμπίεση.
Γιατί η υγρασία επηρεάζει τόσο το βάρος;
Η τύρφη συγκρατεί πολύ νερό, γι’ αυτό με την αύξηση της υγρασίας αυξάνεται αισθητά η μάζα του ίδιου όγκου.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί μία μέση τιμή για όλους τους τύπους;
Μόνο για προκαταρκτική εκτίμηση. Για αγορά, μεταφορά ή γεωπονικούς υπολογισμούς πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ο τύπος, η υγρασία και ο βαθμός αποσύνθεσης.