Turbanın özgül ağırlığı: 1 m³ ağırlığı ve yoğunluğu

Turba, yüzyıllardır kullanılan bitkisel kökenli organik bir maddedir. Yakıt, toprak ve gübre bileşeni, hayvan altlığı; bazı yapı çözümlerinde ise ısı yalıtımı veya dolgu malzemesi olarak kullanılır. Bataklık bitkilerinin birikmesi ve tam olarak ayrışmamasıyla oluşur.

Günümüzde 35’ten fazla turba türü bilinmektedir. Zengin kimyasal bileşimi henüz bilinmezken Yaşlı Plinius onu miladın ilk yıllarında “yanan toprak” olarak tanımlamıştır. 18. yüzyılda Alman araştırmacı Degner mikroskopla yapısını inceleyerek kökeni hakkındaki birçok yanılgıyı çürütmüştür.

Turbanın oluşumu

Başlıca oluşum yeri turbalıklardır; nehir taşkın ovalarında ve vadilerinde de bulunur. Yüksek nemde ölü bitkiler birikir ve havasız ortamda tam ayrışmaz. Süreç ayrıştırıcı mikroorganizmalar, omurgasızlar ve yıkanmanın etkisiyle ilerler.

Yaklaşık 0,9 m derinliğe kadar olan üst turba oluşturan katmanda ayrışma tamamlanır. Ayrışan biyokütlenin yaklaşık %30’u turbaya dönüşür, kalanı mineralleşir veya çeşitli bileşikler hâlinde yıkanır. Oluşan turba daha aşağı iner ve havasız ortamda korunarak özelliklerini yüzyıllarca sürdürür.

Sınıflandırma

Bitki kütlesinin bileşimi ve besin miktarına göre türler:

Yüksek bataklık turbası. Asitliği yüksek, ayrışma derecesi düşük, su tutma kapasitesi yüksek ve kül oranı azdır.
Açık renkli yüksek bataklık veya geçiş turbası. Yatağın üst katmanındadır ve bitki kalıntılarının yaklaşık %15’i ayrışmıştır. 1 m³ ağırlığı 150-250 kg’dır. Doğal hâlde gaz ve su emme kapasitesi yüksektir; 1 kg turba 10 litreye kadar su emebilir.
Alçak bataklık turbası. 30 bin yıla kadar eski yataklardır; ince, hafif ve nemli yapıdadır. Ayrışma %15’in üzerindedir ve humus oranı yüksektir. Bir metreküp yaklaşık 350 kg’dır. Hafif asitlidir; azot, fosfor, potasyum ve bitkiler için yararlı organik maddeler içerir.
Lifli turba. Belirgin lifli bitkiler içerir. Diğer türler gibi elenip biçimlendirilmez, yalnızca küçük parçalara kırılır.

Turba kaç kilogramdır?

Olgunluk düzeyi suya doygunluğu ve hacim ağırlığını değiştirir; ticari ürünlerde de durum aynıdır. Tabloda neme göre ortalama teorik değerler verilmiştir.

Bir metreküp turbanın özgül ağırlığı, yoğunluğu ve hacim ağırlığı

Adı	Fiziksel durum	Yoğunluk (g/cm³)	Özgül ağırlık (kg/m³)	Hacim/yığın ağırlığı (t/m³)
Islak turba	suya doygun madde	1–1,2	1000–1200	1–1,2
Kuru turba	katı madde	0,2–0,4	200–400	0,2–0,4
Nemli turba	katı madde	0,6–0,8	600–800	0,6–0,8

Hacim ağırlığı ayrışma derecesine ve gruba da bağlıdır. Aynı nem %85’e kadar olduğunda yüksek bataklık turbası alçak bataklık turbasından ağırdır; nem %85’i geçtiğinde alçak bataklık turbası daha ağır olur.

Sıkça Sorulan Sorular

1 m³ turba kaç kilogramdır?

Bir metreküpün ağırlığı turba türüne ve neme bağlıdır: kuru turba nemliden çok daha hafiftir; yığın yoğunluğu depolama ve sıkıştırmayla değişir.

Nem turbanın ağırlığını neden bu kadar etkiler?

Turba suyu iyi tuttuğundan nem arttıkça aynı hacmin kütlesi belirgin biçimde yükselir.

Tüm turba türleri için tek ortalama değer kullanılabilir mi?

Yalnızca ön tahminde kullanılabilir. Satın alma, taşıma veya tarım hesabında turba türü, nem ve ayrışma derecesi dikkate alınmalıdır.