Ciężar właściwy torfu: masa 1 m³ i gęstość

Substancja kopalna, której zastosowanie człowiek znalazł wiele stuleci temu, służy jako źródło paliwa, nawóz dla upraw rolniczych, ściółka dla zwierząt, a nawet jako materiał izolacyjny w budowie współczesnych domów ekologicznych. Wszystko to dotyczy torfu, genetycznego poprzednika węgla, substancji pochodzenia roślinnego, w której natura zachowała wiele związków organicznych do odtwarzania swoich zasobów.

Nie znając bogatego składu chemicznego i odmian torfu, których dziś liczy się ponad 35, już w pierwszych latach naszej ery filozof i historyk Pliniusz pisał o nim jako o „palnej ziemi”. Dopiero w XVIII wieku niemiecki badacz Degner, używając mikroskopu, zbadał budowę torfu i obalił wiele błędnych sądów o jego pochodzeniu.

Powstawanie torfu

Głównym miejscem powstawania torfu są torfowiska, ale występuje on także w dolinach i na terenach zalewowych rzek. W warunkach wysokiej wilgotności obumierające rośliny gromadzą się i bez dostępu powietrza nie rozkładają się całkowicie. Rozkład zachodzi pod aktywnym działaniem mikroorganizmów destruktorów, bezkręgowców i wymywania.

W górnej warstwie torfotwórczej na głębokości do 0,9 m proces rozkładu się kończy. Torfem staje się około 30% rozłożonej biomasy, reszta mineralizuje się albo jest wymywana w postaci różnych związków. Powstały torf stopniowo opada poniżej warstwy torfotwórczej i konserwuje się bez dostępu powietrza, zachowując swoje właściwości przez stulecia.

Klasyfikacja

Torf klasyfikuje się względem składu fitomasy, czyli drzew, traw i mchów, oraz trofii, czyli ilości składników odżywczych zawartych w roślinach, na trzy kategorie:

• Torf wysoki. Ma podwyższoną kwasowość i mały stopień rozkładu. Wyróżnia się dużą pojemnością wodną i niską popielnością.

• Torf wysoki jasny albo przejściowy. Należy do górnej warstwy złoża, a stopień rozkładu resztek roślinnych wynosi około 15%. Masa torfu 1 m³ w takiej warstwie jest dość mała i wynosi 150-250 kg. W stanie naturalnym wyróżnia się dużą zdolnością pochłaniania gazu i wody, ponieważ 1 kg takiego torfu może wchłonąć do 10 litrów wody.

• Torf niski albo dolny. Do tego rodzaju należą dawne złoża w wieku do 30 tysięcy lat. Substancja ma drobną, lekką i wilgotną strukturę. Stopień rozkładu resztek roślinnych przekracza 15%, a zawartość próchnicy jest wysoka; jest to torf „dojrzały”. Masa metra sześciennego wynosi 350 kg/m³. Środowisko jest słabo kwaśne, z dużą zawartością azotu, fosforu, potasu i innych substancji organicznych pożytecznych dla roślin ogrodowych.

• Torf włóknisty to szczególny rodzaj torfu, w którego składzie znajdują się rośliny o wyraźnej strukturze włóknistej. Takiego torfu nie przesiewa się i nie formuje jak innych rodzajów do dalszego wykorzystania, lecz tylko rozdrabnia na niewielkie bryły.

Ile waży torf?

Jak wspomniano wyżej, torf o różnym poziomie dojrzałości ma różny stopień nasycenia wodą, a zatem także różny ciężar objętościowy. To samo może dotyczyć sprzedawanego produktu. W tabeli podano uśrednione teoretyczne dane masy torfu w zależności od poziomu wilgotności.

Ciężar właściwy i gęstość torfu w 1 m³. Ciężar objętościowy torfu w tabeli

Ciężar objętościowy torfu zależy także od stopnia rozkładu i przynależności do grupy. Przy tej samej wilgotności do 85% torfy wysokie są cięższe od niskich, ale jeśli wilgotność przekracza 85%, masa torfu niskiego będzie większa.