Berat tentu debu. Jadual berat mengikut jenis

Setiap kali membersihkan rumah, kita tertanya-tanya dari mana datangnya begitu banyak debu. Tingkap dan pintu yang tertutup rapat tidak menghalang lapisan debu daripada terbentuk pada perabot, lantai dan langsir. Pembersihan dengan vakum dan kain lembap hanya memberikan kesan sementara; sehari kemudian lapisan debu yang sama kembali ke tempat asalnya.

Penduduk kawasan steppe yang sering dilanda angin kuat dan penduduk bandar perindustrian amat terjejas oleh debu di rumah. Sejumlah besar debu sentiasa terapung di udara dan disedut oleh manusia. Debu mendap menjadi lapisan padat dan hanya boleh ditangani melalui pembersihan berkala.

Dari manakah debu berasal?

Debu ialah zarah halus daripada sumber mineral dan organik yang boleh lama terampai di udara atau mendap pada permukaan. Dalam pengiraan rumah dan industri, bukan sahaja jisim debu yang penting, tetapi juga saiz zarah: debu halus lebih berbahaya kepada saluran pernafasan berbanding zarah besar.

Sumber debu secara umum dibahagikan kepada sumber semula jadi dan sumber daripada aktiviti manusia:

• Debu semula jadi, termasuk zarah tanah, abu, jelaga, garam mineral, debu gurun dan sisa organik seperti epitelium, debunga dan hasil penguraian bahan organik.

• Debu yang terhasil daripada aktiviti manusia: debu pembinaan, arang batu, simen, kayu, tepung, kimia, metalurgi dan pengeluaran lain. Debu yang mengandungi logam toksik, kuarza, asbestos atau bahan aktif kimia mungkin sangat berbahaya.

Komposisi debu rumah sangat berbeza mengikut kawasan, pengudaraan, bahan kemasan, haiwan peliharaan, jenis pemanasan serta jarak daripada jalan atau kilang. Ia boleh mengandungi zarah mineral, gentian tekstil, debunga, jelaga, zarah kulit, hama debu rumah dan hasil buangannya.

Berapakah berat debu?

Jumlah debu yang mendap pada permukaan dalam seminggu sangat bergantung pada ruang, pengudaraan, kelembapan, pembersihan dan persekitaran luar. Zarah mempunyai bentuk, ketumpatan dan komposisi berbeza, maka kadar mendapan bukan sahaja ditentukan oleh berat tentu, tetapi juga saiz zarah, pergerakan udara dan kelembapan.

Berat tentu lazimnya diukur dalam kilogram bagi satu meter padu. Bagi debu, ukuran ini memberikan sedikit maklumat. Oleh itu, berat atau ketumpatan debu boleh dipertimbangkan dalam gram bagi satu sentimeter padu. Bagi debu industri, nilai berat tentu dalam t/m³ mungkin diperlukan.

Ketumpatan sahaja tidak memadai untuk penilaian sanitasi atau industri. Penyebaran saiz, komposisi kimia, kepekatan di udara, tempoh pendedahan dan syarat keselamatan pekerjaan juga penting.

Jadual memberikan purata berat debu rumah dan beberapa jenis debu industri.

Jadual berat debu mengikut jenis

Bahaya debu

Penilaian kebersihan terhadap bahaya debu ditentukan oleh komposisi, saiz zarah dan kepekatannya di udara. Pecahan halus PM10 dan PM2.5 amat penting kerana boleh menembusi lebih jauh ke dalam saluran pernafasan, maka jisim debu sahaja tidak menunjukkan tahap risiko.

Debu boleh menyebabkan kerengsaan dan tindak balas alahan. Zarah mineral dan metalurgi pepejal boleh bertindak sebagai pelelas, manakala bendasing kimia mungkin toksik. Debu rumah mengandungi hama, mikroorganisma dan alergen, maka bukan sahaja ketumpatan dan berat, tetapi asal debu juga penting untuk menilai risiko.