Ciężar właściwy pyłu. Tabela masy pyłu według rodzajów

Podczas sprzątania mieszkania za każdym razem dziwimy się, skąd bierze się tyle pyłu. Szczelnie zamknięte okna i drzwi nie chronią przed osadem na meblach, podłodze i zasłonach. Odkurzanie i sprzątanie na mokro dają tylko chwilowy efekt, a już po jednym dniu ta sama warstwa pyłu osiada na dawnym miejscu.

Szczególnie cierpią z powodu pyłu mieszkańcy regionów stepowych, gdzie stale wieją silne wiatry, oraz mieszkańcy miast przemysłowych. Ogromna ilość pyłu stale unosi się w powietrzu i jest wdychana przez ludzi. Osiada zwartą warstwą, a walczyć z tym można tylko regularnym sprzątaniem.

Skąd bierze się pył?

Pyłem nazywa się drobne cząstki pochodzenia mineralnego i organicznego, które mogą pozostawać zawieszone w powietrzu albo osiadać na powierzchniach. W obliczeniach domowych i przemysłowych ważna jest nie tylko masa, ale też wielkość cząstek: drobny pył jest zwykle istotniejszy dla dróg oddechowych niż cząstki grube.

Źródła pyłu można umownie podzielić na naturalne i związane z działalnością człowieka:

• Pył pochodzenia naturalnego. Należą do niego cząstki gleby, popiół, sadza, sole mineralne, pył pustynny oraz pozostałości organiczne, takie jak cząstki skóry, pyłek i produkty rozkładu materii organicznej.

• Pył powstający w wyniku działalności człowieka: budowlany, węglowy, cementowy, drzewny, mączny, chemiczny, metalurgiczny i inne pyły przemysłowe. Szczególnie niebezpieczne mogą być pyły zawierające toksyczne metale, kwarc, azbest lub substancje chemicznie aktywne.

Skład pyłu domowego silnie zmienia się w zależności od regionu, wentylacji, materiałów wykończeniowych, obecności zwierząt, rodzaju ogrzewania oraz bliskości dróg lub zakładów przemysłowych. Może zawierać cząstki mineralne, włókna tekstylne, pyłek, sadzę, cząstki skóry, roztocza kurzu domowego i produkty ich bytowania.

Jaka jest masa pyłu?

Ilość pyłu osiadającego na powierzchni w ciągu tygodnia mocno zależy od pomieszczenia, wentylacji, wilgotności, sprzątania i środowiska zewnętrznego. Cząstki mogą mieć różną formę, gęstość i skład, dlatego szybkość osiadania zależy nie tylko od ciężaru właściwego, ale też od wielkości cząstek, ruchu powietrza i wilgotności.

Ciężar właściwy zwykle mierzy się w kilogramach na 1 metr sześcienny. W odniesieniu do pyłu taka wielkość niewiele mówi. Dlatego wygodnie jest rozpatrywać masę albo gęstość pyłu w gramach na centymetr sześcienny. W przypadku pyłu przemysłowego mogą być potrzebne wartości ciężaru właściwego pyłu w t/m³.

W tabeli podano uśrednione wartości masy pyłu domowego i niektórych rodzajów pyłów przemysłowych.

Do oceny sanitarnej albo przemysłowej sama gęstość nie wystarcza. Ważne są rozkład wielkości cząstek, skład chemiczny, stężenie w powietrzu, czas narażenia i wymagania BHP.

Tabela masy pyłu według rodzajów

Szkodliwość pyłu

Higieniczna ocena szkodliwości pyłu zależy od jego składu, wielkości cząstek i stężenia w powietrzu. Szczególne znaczenie mają drobne frakcje PM10 i PM2.5, ponieważ mogą przenikać głębiej do dróg oddechowych; sama masa pyłu nie pokazuje więc poziomu ryzyka.

Pył może powodować podrażnienia i reakcje alergiczne. Twarde cząstki mineralne i metalurgiczne mogą działać jak ścierniwo, a domieszki chemiczne mogą być toksyczne. W pyle domowym występują roztocza, mikroorganizmy i alergeny, dlatego przy ocenie ryzyka ważne są pochodzenie i skład pyłu, a nie tylko jego gęstość i masa.