Bronzun özgül ağırlığı, özellikleri, sınıflandırması ve değer tablosu

Bronz, metalin özelliklerini iyileştirmek için çinko dışındaki başka elementlerin eklendiği çok bileşenli veya ikili bir bakır alaşımıdır. Bu elementler toplam kütlenin yaklaşık %2,5’ini oluşturduklarında alaşım elementi kabul edilir. Kalay, kurşun, krom, demir, manganez, berilyum, silisyum, fosfor, alüminyum ve benzeri elementler kullanılabilir.

Bronz iki parametreyle işaretlenir: harfler alaşımı, rakamlar ise alaşım elementlerinin içeriğini gösterir. Örneğin BrA5 alüminyum bronzu, BrO5 ise kalay bronzudur.

Bronz dünyanın en eski malzemelerinden biridir. Geçmişte çeşitli iş aletleri, silahlar ve iç mekân eşyaları bu malzemeden yapılmıştır.

Bronzun özgül ağırlık tablosu

Bronz bir bakır alaşımları grubu olduğundan yoğunluğu sınıfa ve alaşım elementlerine bağlıdır. Kalay bronzları için çoğunlukla 8,7-8,9 g/cm³ aralığı kullanılır; ancak alüminyum, silisyum, berilyum ve kurşunlu bronzlarda değerler farklı olabilir. Kesin hesaplama için belirli sınıfın yoğunluğu tablodan veya malzeme teknik föyünden alınmalıdır.

Bronzun ağırlığı ile ölçü birimlerine göre özgül ağırlığını hesaplamak için aşağıdaki değerler kullanılabilir.

Bronz ağırlık tablosu

Bronzun sınıflandırılması

Bronz teknolojik ve kimyasal olmak üzere iki özelliğe göre sınıflandırılır.

Teknolojik özelliğe göre bronz iki türe ayrılır:

• Dövülebilir bronz. Dövme, presleme veya kabartma gibi mekanik işlemler için uygundur. Bileşimindeki kalay oranı %6'yı geçmez; bu da malzemeyi çok sünek yapar.
• Döküm bronzu. Biçimli dökümler için özel bronz türüdür. Tuzlu suda çalışan makine parçalarında, dişli ve yatak burçlarının üretiminde kullanılır.

Kimyasal özelliğe göre bronz şu gruplara ayrılır:

• Kalay bronzu. Temel alaşım elementi kalaydır; fosfor, kurşun ve çinko ek katkı olarak kullanılabilir. Kalay malzemeye esneklik, kolay erime ve sertlik kazandırır; ek bileşenler döküm, mekanik ve sürtünme özelliklerini iyileştirir.
• Özel, kalaysız bronz. Kalay kullanılmadan üretilen bronz alaşımıdır. Kalay bronzundan geri kalmaz, bazı özelliklerde onu aşabilir.

Bronzun özellikleri

Bronz; yüksek dayanım, korozyon direnci ve çok iyi sürtünme özellikleriyle ayırt edilir. Tuzlu suya, havaya, asit çözeltilerine ve karbonik çözeltilere karşı daha dayanıklıdır. Yumuşak ve sert lehimlerle lehimleme ile kaynak işlemlerine uygundur.

Bronzun rengi alaşım elementlerine bağlı olarak beyazdan kırmızıya değişebilir. Bu elementler malzemenin özelliklerini de değiştirir:

• nikel, kalay, alüminyum ve silisyum ilavesi korozyon direncini, esnekliği ve dayanımı iyileştirir;
• fosfor, çinko ve kurşun ilavesi önceki özelliklere daha iyi sürtünme özellikleri ekler;
• demir ve nikel ilavesi ince taneli yeniden kristalleşmiş alaşım oluşturur;
• berilyum, zirkonyum ve krom ilavesi ısı direncini artırır, elektrik iletkenliğini azaltır.