Berat tentu minyak solar, ketumpatan dan jadual nilai
Minyak solar, yang turut dikenali sebagai bahan api diesel, ialah produk cecair yang digunakan sebagai bahan api dalam enjin pembakaran dalaman diesel. Bahan ini diperoleh daripada pecahan gas minyak dan minyak tanah melalui penyulingan terus petroleum.
Produk ini dimaksudkan sebagai bahan api bagi enjin diesel dengan kelajuan antara 600 hingga 1000 putaran seminit. Pengguna utama minyak solar ialah kenderaan barangan, pengangkutan rel, jentera ketenteraan, pengangkutan air, jentera pertanian, penjana elektrik diesel serta sesetengah jenis kenderaan ringan.
Dalam pertuturan sehari-hari, bahan ini mendapat nama «minyak solar» daripada perkataan Jerman Solaröl yang bermaksud «minyak matahari». Nama tersebut digunakan untuk pecahan berat bahan hasil penyulingan petroleum.
Mutu minyak solar perlu diambil kira semasa mengendalikannya. Parameter seperti berat tentu minyak solar membantu menilai sebahagian daripada mutunya.
Jadual berat tentu minyak solar
Oleh sebab minyak solar ialah bahan yang kompleks, berat tentunya tidak dapat dikira sendiri dalam keadaan lapangan. Pengiraan ini dilakukan menggunakan alat khas, iaitu hidrometer. Walau bagaimanapun, purata berat tentu diketahui dan nilainya ditunjukkan dalam jadual di bawah, yang membantu memudahkan pengiraan serta menentukan berat minyak solar.
| Bahan | Berat tentu (g/cm³) | Berat 1 m³ (kg) |
| Bahan api diesel musim panas | 0,86 | 860 |
| Bahan api diesel musim sejuk | 0,84 | 840 |
Pengiraan berat tentu
Untuk mengira berat tentu, maksud konsep ini perlu ditentukan. Berat tentu ialah nisbah berat bahan yang dikaji kepada isi padunya. Ia dinyatakan dengan formula y=p*g, iaitu y ialah berat tentu, p ialah ketumpatan dan g ialah pecutan graviti, yang dalam keadaan biasa merupakan pemalar bersamaan 9,81 m/s².
Hasilnya lazimnya diukur dalam newton per meter padu dan ditulis sebagai N/m³.
Ketumpatan minyak solar
Ketumpatan sesuatu bahan ialah jisim dalam kilogram yang terkandung dalam satu meter padu. Nilai ini tidak tetap dan bergantung pada banyak faktor. Faktor utamanya ialah suhu. Semakin tinggi suhu minyak solar, semakin rendah ketumpatannya. Dalam amalan, ini bermaksud minyak solar dengan ketumpatan yang tidak sesuai menjejaskan operasi enjin diesel.
Soalan lazim
Berapakah berat 1 m³ minyak solar?
Menurut jadual, 1 m³ bahan api diesel musim panas mempunyai berat kira-kira 860 kg, manakala diesel musim sejuk sekitar 840 kg. Bagi diesel jalan raya moden, ketumpatan sering ditetapkan pada 15 °C dan boleh berada dalam julat kira-kira 820-845 kg/m³.
Mengapakah ketumpatan minyak solar bergantung pada suhu?
Bahan api diesel mengembang apabila dipanaskan, maka ketumpatannya berkurang. Apabila disejukkan, isi padu berkurang dan ketumpatan meningkat, jadi ukuran tepat biasanya ditukarkan kepada suhu piawai.
Bagaimanakah liter minyak solar ditukar kepada kilogram?
Isi padu dalam liter didarab dengan ketumpatan dalam kg/l. Sebagai contoh, 100 liter bahan api dengan ketumpatan 0,84 kg/l mempunyai berat kira-kira 84 kg tanpa mengambil kira pembetulan suhu.