Kırmataş nerede çıkarılır? Kırmataş üretimi ve madenciliği

Kırmataş, en çok talep gören agrega ve yapı malzemelerinden biridir. Temellerde, yol yapımında, beton üretiminde, parsellerin drenaj sistemlerinde ve peyzaj düzenlemesinde kullanılır.

Bu makale, kırmataşın nereden geldiğini ve şantiyeye sevk edilmeden önce hangi aşamalardan geçtiğini anlamak isteyenler için hazırlanmıştır.

Kırmataşın çıkarılması

Kırmataş nerede çıkarılır ve şantiyelere nasıl ulaşır? Temel kaynak; granit, kireçtaşı, çakıllı kayaçlar, dolomit, bazalt ve kırmaya uygun başka yoğun kayaçların işletildiği taş ocaklarıdır. Ağır dökme malzemenin nakliyesi nihai maliyeti belirgin biçimde etkilediğinden ocaklar genellikle büyük tüketicilere mümkün olduğunca yakın konumlandırılır.

Ocakta önce kayaç alanı açılır ve hazırlanır; ardından sondaj yapılır ve kaya yeterince dayanıklıysa masif patlatma ile gevşetilir. Patlatma sırasında tehlikeli alandaki çalışmalar durdurulur ve personel çalışma bölgesinden çıkarılır. Bu işlemler teknoloji projesine ve endüstriyel güvenlik kurallarına göre gerçekleştirilir.

Sondaj-patlatma, yükleme ve ocaktaki kırma işlemlerinin eğitimli uzmanlar tarafından, özel ekipman kullanılarak yapıldığı unutulmamalıdır.

Patlatmadan sonra iri kaya parçaları elde edilir. Standart dışı büyük parçalar gerektiğinde hidrolik kırıcıyla ek olarak parçalanır; sonra kaya damperli kamyonlara veya konveyörlere yüklenerek kırma-eleme hattına taşınır.

Kırmataş üretimi

Kaya daha sonra kabul bunkerine boşaltılır ve kırıcıya beslenir. Farklı kırmataş fraksiyonları bu aşamada elde edilir. Fraksiyon, kırmataş tanelerinin boyut aralığıdır. Ana ve yan fraksiyonlar bulunur; en çok kullanılanlardan biri 5-20 mm’dir. Bu fraksiyon betonda, yol alt temelinde ve başka yapı karışımlarında kullanılır. Çeneli, konik, darbeli, çekiçli ve valsli kırıcılar kaya parçalama ilkesi ve kullanım alanı bakımından farklıdır.

Hazır ürün elde etmek için malzeme sınıflandırılır. Bu işlem, malzemeyi tane boyutuna göre ayıran tek veya çok katlı titreşimli eleklerde yapılır. Böylece ayrı kırmataş fraksiyonları ve eleme altı malzeme elde edilir.

Sınıflandırma birkaç aşamada yürütülür. Önce iri parçalar ince malzemeden ayrılır. İstenen boyuttan geçmeyen malzeme tekrar kırmaya gönderilir. Daha sonra eleme altı malzeme kırmataştan ayrılır. Eleme altı, çoğunlukla 5 mm’ye kadar olan ince kırma fraksiyonudur ve görünüş olarak iri kuma benzer. Kırmataştan daha ucuzdur; ancak parke taşı üretiminde, yol işlerinde, dolgu olarak, buz çözücü malzeme şeklinde ve bazı yapı karışımlarında yaygın kullanılır.

Kırmataşın kullanım alanı özelliklerine bağlıdır. Dayanım, dona dayanıklılık, yassılık indeksi, su emme, tozlu ve killi parçacık içeriği, tane boyutu dağılımı ile radyasyon güvenliği bunların arasındadır. Bu özellikler yürürlükteki standartlara göre laboratuvar yöntemleriyle belirlenir. Radyasyon güvenliğine göre kırmataş sınıflara ayrılır: birinci sınıf malzeme genellikle konut ve kamu yapılarında, ikinci sınıf yol işlerinde ve bazı konut dışı yapılarda, üçüncü sınıf ise yerleşim dışındaki yol yapımında ve başka sınırlı alanlarda kullanılır.

İlgili hesaplamalar için 1 m³ kırmataşın ağırlığı ve 1 m³ kumun ağırlığı makalelerine bakabilirsiniz.