Trọng lượng riêng của bụi: bảng khối lượng theo từng loại

Mỗi lần dọn dẹp nhà cửa, chúng ta đều ngạc nhiên không biết từ đâu lại có nhiều bụi đến vậy. Cửa sổ và cửa ra vào đóng kín cũng không ngăn được lớp bụi phủ lên đồ đạc, sàn nhà và rèm cửa. Máy hút bụi và lau ướt chỉ mang lại hiệu quả tạm thời, chỉ một ngày sau, lớp bụi tương tự lại nằm ở chỗ cũ.

Người dân sống tại các vùng thảo nguyên thường xuyên có gió mạnh và các thành phố công nghiệp đặc biệt chịu ảnh hưởng của bụi trong nhà. Một lượng bụi khổng lồ luôn lơ lửng trong không khí và được con người hít vào. Bụi lắng thành lớp dày và chỉ có thể kiểm soát bằng việc vệ sinh thường xuyên.

Bụi sinh ra từ đâu?

Bụi là những hạt nhỏ có nguồn gốc khoáng hoặc hữu cơ, có thể lơ lửng lâu trong không khí hoặc lắng xuống bề mặt. Trong tính toán sinh hoạt và công nghiệp, không chỉ khối lượng bụi mà kích thước hạt cũng quan trọng: bụi mịn nguy hiểm cho đường hô hấp hơn các hạt thô.

Nguồn bụi có thể được chia thành nguồn tự nhiên và nguồn liên quan đến hoạt động của con người:

• Bụi có nguồn gốc tự nhiên. Nhóm này gồm hạt đất, tro, muội, muối khoáng, bụi sa mạc và tàn dư hữu cơ: biểu mô, phấn hoa, sản phẩm phân hủy chất hữu cơ.

• Bụi hình thành do hoạt động của con người: bụi xây dựng, bụi than, bụi xi măng, bụi gỗ, bụi bột mì, bụi hóa chất, bụi luyện kim và các loại bụi sản xuất khác. Bụi chứa kim loại độc, thạch anh, amiăng hoặc chất có hoạt tính hóa học có thể đặc biệt nguy hiểm.

Thành phần bụi trong nhà thay đổi rất nhiều tùy theo khu vực, hệ thống thông gió, vật liệu hoàn thiện, sự hiện diện của vật nuôi, loại hệ thống sưởi và khoảng cách đến đường giao thông hoặc cơ sở sản xuất. Bụi có thể chứa các hạt khoáng, sợi dệt, phấn hoa, muội, mảnh da, mạt bụi nhà và chất thải của chúng.

Bụi nặng bao nhiêu?

Lượng bụi lắng trên bề mặt trong một tuần phụ thuộc rất nhiều vào căn phòng, việc thông gió, độ ẩm, vệ sinh và môi trường bên ngoài. Các hạt có thể khác nhau về hình dạng, khối lượng riêng và thành phần, vì vậy tốc độ lắng không chỉ do trọng lượng riêng quyết định mà còn phụ thuộc vào kích thước hạt, chuyển động của không khí và độ ẩm.

Trọng lượng riêng thường được đo bằng kilôgam trên 1 mét khối. Đối với bụi, đại lượng này không cung cấp được nhiều thông tin. Vì vậy, sẽ thuận tiện hơn khi xem xét khối lượng (hoặc khối lượng riêng) của bụi theo gam trên centimét khối. Với bụi công nghiệp, có thể cần dùng giá trị trọng lượng riêng theo t/m³.

Chỉ riêng khối lượng riêng là chưa đủ để đánh giá vệ sinh hoặc công nghiệp. Độ phân tán, thành phần hóa học, nồng độ trong không khí, thời gian tiếp xúc và các yêu cầu về an toàn lao động cũng rất quan trọng.

Bảng dưới đây trình bày khối lượng trung bình của bụi trong nhà và một số loại bụi công nghiệp.

Bảng khối lượng bụi theo từng loại

Tác hại của bụi

Việc đánh giá tác hại của bụi về mặt vệ sinh dựa trên thành phần, kích thước hạt và nồng độ trong không khí. Các phân đoạn mịn PM10 và PM2.5 có ý nghĩa đặc biệt: chúng có thể xâm nhập sâu hơn vào đường hô hấp, vì vậy chỉ riêng khối lượng bụi không phản ánh mức độ rủi ro.

Bụi có thể gây kích ứng và phản ứng dị ứng. Các hạt khoáng và luyện kim cứng có thể hoạt động như chất mài mòn, còn tạp chất hóa học có thể độc hại. Trong bụi nhà có mạt bụi, vi sinh vật và chất gây dị ứng, vì vậy khi đánh giá rủi ro, không chỉ khối lượng riêng và khối lượng mà nguồn gốc của bụi cũng rất quan trọng.