1 m³ yüksek fırın cürufunun özgül ve hacimsel ağırlığı ile yoğunluğu
Cüruflar, metalürji süreçleri sırasında oluşan yapay silikat malzemelerdir. Cüruf eriyiği silisyum, demir, kalsiyum, manganez, kükürt ve başka elementlerin bileşiklerini içerebilir. Eriyik soğuduktan sonra yoğun, taşı andıran bir kütleye veya pomza benzeri gözenekli bir malzemeye dönüşebilir. Son yapı oksit bileşimine ve soğuma hızına bağlıdır.
Cüruflar görünüş bakımından kayaçlara benzer; yeşil, sarı, gri, pembe, beyaz, siyah veya karışık tonlarda olabilir. İnsan yapımı bu ham maddeler yapılarına göre yoğun veya gözenekli, ağır veya hafif olabilir.
Cürufların yoğunluğu yaklaşık 800-3200 kg/m³ aralığında değişebilir. Cüruf maddesinin gerçek yoğunluğu doğal taş malzemelerin yoğunluğuna yakındır ve çoğunlukla 2,5-3,6 g/cm³ aralığındadır. Metalürji sürecinde cürufun ergimiş metalden daha hafif olması gerekir; böylece ergitme banyosunun yüzeyine çıkar ve metalden ayrılır.
| Yüksek fırın cürufu türü | Ağırlık (t/m³) | Ağırlık (kg/m³) | Yoğunluk (g/cm³) |
| Cüruf kırması | 1,05-1,6 | 1050-1600 | 1,05-1,6 |
| Parça cüruf | 2,1-2,8 | 2100-2800 | 2,1-2,8 |
| Cüruf betonu | 2,0-2,4 | 2000-2400 | 2,0-2,4 |
Cüruf eriyiği türleri ve oluşum süreci
İnşaat sektörü metalürji kökenli insan yapımı ham maddeleri etkin biçimde kullanır. Bu ham maddeler önceden yüksek sıcaklığa maruz kalmış, mineral yapıları oluşmuş malzemelerdir ve yapı malzemelerinde agrega veya bileşen olarak değerlendirilebilir. Metalürji ürünleri genel olarak şu gruplara ayrılır:
- demir-çelik metalürjisi atıkları;
- demir dışı metalürji atıkları;
- çelik üretimi cürufları.
Yapı malzemelerinde en çok kullanılan ham maddeler
En yaygın insan yapımı malzemelerden biri demir-çelik metalürjisinden elde edilen yüksek fırın cürufudur. Yüksek fırında dökme demir üretimi sırasında oluşur; gang, akı ve yakıt külü bileşenlerini içerir. Cürufun miktarı ve özellikleri ham maddenin bileşimine, kükürt miktarına, kireç oranına ve teknolojik sürecin düzeyine bağlıdır.
İnsan yapımı ham madde olarak değerlendirilen yaygın metalürji cürufu türleri şunlardır:
- yüksek fırın cürufları;
- çelik üretimi cürufları;
- Siemens-Martin cürufları;
- kupol ocağı cürufları.
Her türün bileşimi, yoğunluğu, gözenekliliği ve belirli yapı malzemelerine uygunluğu farklıdır. Bu nedenle kullanımdan önce laboratuvar kontrolü, kalite belgesi ve güvenlik değerlendirmesi önemlidir.
Yüksek fırın cürufu; cüruf kırması, granüle cüruf, çimento katkıları, cüruf betonu ve başka yapı malzemelerinin üretiminde kullanılır. Parça malzemenin ortalama kütlesi çoğu zaman yaklaşık 2500 kg/m³ olmakla birlikte durumuna ve yapısına göre 2100-2800 kg/m³ arasında değişebilir.
Pratik hesaplamalarda yüksek fırın cürufunun durumuna göre hazır 1 m³ ağırlık değerlerini kullanmak uygundur: cüruf kırması, parça cüruf veya cüruf betonu. Bu yaklaşık değerler yukarıdaki tabloda verilmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
1 m³ yüksek fırın cürufu kaç kilogramdır?
Ağırlık malzemenin türüne ve durumuna bağlıdır. Tabloya göre 1 m³ cüruf kırması yaklaşık 1050-1600 kg, parça cüruf yaklaşık 2100-2800 kg ve cüruf betonu yaklaşık 2000-2400 kg ağırlığındadır.
Cüruf yoğunluğu neden bu kadar değişir?
Cürufun kaynağı, kimyasal bileşimi, soğuma hızı, gözenekliliği, tane boyutu ve sıkışma derecesi kütleyi etkiler. Gözenekli veya genleşmiş cüruf, yoğun parça malzemeden belirgin biçimde daha hafiftir.
Cüruf ağırlık tablosu hesaplamalarda nasıl kullanılır?
Ön hesaplamada gerçek malzemeye en yakın satır seçilir: cüruf kırması, parça cüruf veya cüruf betonu. Satın alma, projelendirme ve yük hesabında parti belgesindeki değerlerin ve nemin dikkate alınması daha doğrudur.