Cıvata ağırlığı: M5, M6, M8, M10 ve M12 tablosu

Cıvata, yapı ve makinelerde en yaygın sökülebilir bağlantı elemanlarındandır.

Özellikleri

Cıvata, baş ve dış diş açılmış silindirik gövdeden oluşur. Somun veya özel ankraj sistemiyle bağlanır.

Altıgen başlı ve havşa başlı türler yaygındır. Sınıflandırma:

• kullanım: mobilya, tarım makinesi, yol bariyeri ve makine cıvatası;
• malzeme: karbonlu, alaşımlı, ısıya dayanıklı çelik, bakır veya titanyum;
• dayanım ve hassasiyet sınıfı;
• kaplama.

Baş biçimleri mafsallı, ankraj, mapalı, altıgen, yuvarlak ve havşalı olabilir.

• Altıgen başlı cıvata somunla delikten geçen klasik makine ve yapı bağlantısıdır.
• Yuvarlak başlı tür mobilyada düzgün görünüm sağlar.
• Ankraj cıvatası beton, kapı-pencere ve asma sistemlerin sabitlenmesinde kullanılır; taban malzemesine uygun tip seçilir.
• Halkalı cıvata halat ve zincirle kaldırma veya bağlama işinde kullanılır; yük sınıfı doğrulanmalıdır.
• Havşa başlı cıvata yüzeyle aynı seviyede bağlantı sağlar.

Bağlantının güvenliği yalnız cıvataya bağlı değildir. Somunun dayanım sınıfı, rondela, sıkma torku, delik çapı, kenar mesafesi ve bağlanan parçaların yüzey durumu birlikte değerlendirilir. Çok düşük sıkma kuvveti bağlantının gevşemesine, aşırı tork ise dişin sıyrılmasına veya gövdenin akmasına neden olabilir. Titreşimli sistemlerde kilitli somun, mekanik emniyet elemanı ya da üreticinin onayladığı diş sabitleyici kullanılabilir.

Gövde tek çaplı veya kademeli olabilir. Metrik, boru, inç, trapez, dayama ve özel dişler; kaba ve ince adımlar vardır.

Kaplama da kütleyi ve kullanım koşulunu az miktarda değiştirir. Çinko kaplama atmosferik koruma sağlar; sıcak daldırma kaplamada diş toleransının kaplama kalınlığına uygun olması gerekir. Paslanmaz çelik cıvatalar genel olarak korozyona daha dirençlidir, fakat her paslanmaz kalite klorürlü veya yüksek sıcaklıklı ortam için uygun değildir. Taşıyıcı bağlantıda malzeme ve kaplama proje şartnamesinden seçilmelidir.

Cıvata ağırlığı

Toplu bağlantı elemanı çoğunlukla ağırlıkla satılır. Adet tahmini için tek parça ağırlığı gerekir.

Tablodaki değerler teorik veya ortalama değerlerdir. Baş altındaki geçiş yarıçapı, dişsiz gövde uzunluğu, baş yüksekliği ve standardın izin verdiği toleranslar gerçek parçayı etkiler. Birkaç yüz veya bin adetlik siparişte küçük tek parça farkı toplam kütlede belirginleşebilir. Bu nedenle lojistik hesabında numune tartımı veya parti sertifikasındaki 100 ya da 1.000 adet ağırlığı daha güvenilir sonuç verir.

Örneğin kaynak standardındaki altıgen cıvatalarda M10×10 yaklaşık 16,68 g, M16×18 yaklaşık 65,54 g, M24×32 yaklaşık 237 g’dır.

Yaygın cıvata ölçülerinin ağırlığı

Cıvata işaretleri nasıl okunur?

• bağlantı elemanının adı;
• hassasiyet sınıfı;
• üretim biçimi;
• M metrik, K konik, Tr trapez diş türü;
• mm cinsinden diş çapı;
• inceyse diş adımı;
• sol diş yönü belirtilir, sağ varsayılandır;
• diş toleransı;
• mm cinsinden uzunluk;
• dayanım sınıfı;
• alaşım ve kaplama kodu;
• kaplama kalınlığı;
• üretim standardı.

Baş üzerindeki işaret dayanım sınıfı ve üreticiyi gösterebilir. Satın almada yalnız ölçü değil, standart ve dayanım sınıfı da eşleşmelidir.

Örneğin M10 ifadesi yaklaşık 10 mm nominal metrik diş çapını, devamındaki sayı ise çoğunlukla baş altından ölçülen boyu belirtir. Aynı M10×70 tanımı farklı standarda ait baş, kısmi veya tam diş ve kaplama seçeneğiyle farklı kütle verebilir. Bu yüzden bakım sırasında yalnız eski parçanın dış ölçüsünü kopyalamak yerine işaret, adım, dayanım sınıfı ve montaj talimatı kontrol edilmelidir.