Kireç taşının özgül ağırlığı ve temel özellikleri
Kireç taşı, kalsit ve yabancı maddelerden oluşan karbonatlı bir kayaçtır. Yabancı madde içeriği çoğunlukla %5'i geçmez; dolomit, kum ve kil parçacıkları ile organik kökenli maddeler bu gruba girer. Geçmişte kireç taşı heykel ve süsleme üretiminde, bina ve kale yapımında yaygın olarak kullanılmıştır.
Doğada çok sayıda kireç taşı türü bulunur. Sınıflandırmadaki temel ölçüt, oluşum yeri ve oluşumu etkileyen etkenlerdir. Buna göre organojenik, kimyasal ve kırıntılı olmak üzere üç gruba ayrılır. En yaygın kullanılan birinci grup olan organojenik kireç taşları arasında tebeşir ve kabuklu kireç taşı bulunur.
Kireç taşının temel fiziksel-kimyasal özellikleri
Kireç taşının çok sayıda türü bulunduğundan fiziksel-kimyasal özellikleri önemli ölçüde değişebilir. Başlıca değerler tabloda verilmiştir.
| Özellik | Değer | Ölçü birimi |
| Kireç taşının özgül ağırlığı | 2,6 - 2,8 | g/cm³ |
| Kireç taşının hacim ağırlığı | 1,65 - 2,75 | g/cm³ |
| Gözeneklilik derecesi | 0,3 - 32 | % |
| Sertlik katsayısı | 110 - 180 | |
| Isı iletkenlik katsayısı | 0,25 - 2,8 | kcal/m |
| Basınç dayanımı | 10 - 3000 | kg/cm² |
| Yumuşama katsayısı | 0,4 - 1 | |
| Sıcaklık değişimine dayanım katsayısı | 0,2 - 1 |
Ölçümlerdeki bazı büyük farklılıkları açıklayalım. Kireç taşının en düşük hacim ağırlığı olan 1,65 g/cm³, oolitik türler için geçerlidir. Daha az gözenekli ince taneli kireç taşı, gözenekliliği %32'ye ulaşabilen kabuklu kireç taşından farklıdır. En önemli değerlerden biri kuru malzemenin basınç dayanımıdır: kabuklu kireç taşında 10-60 kg/cm², ince taneli kireç taşında ise 2500-3000 kg/cm² arasında değişir. Bu değer çoğunlukla 250-600 kg/cm² aralığındadır.
Kireç taşı çeşitli sanayi alanlarında yaygın olarak kullanılır. Cam, kâğıt ve şeker üretiminde, metalürji ve kimya sanayilerinde değerlendirilir. En geniş kullanım alanı inşaattır. Kesme taş, büyük blok, beton için kırmataş, boya işleri için pigment ve kireç ile çimento karışımının hammaddesi olarak önemli rol oynar.
Sıkça Sorulan Sorular
Kireç taşının özgül ağırlığı nedir?
Kireç taşının özgül ağırlığı genellikle 2,6-2,8 g/cm³ aralığındadır. Hacim ağırlığı daha düşük olabilir ve gözenekliliğe, kayaç türüne ve yatağa büyük ölçüde bağlıdır.
Kireç taşının hacim ağırlığı neden özgül ağırlığından farklıdır?
Özgül ağırlık yoğun mineral kütlesini, hacim ağırlığı ise taşın gözeneklerini, çatlaklarını ve yapısını hesaba katar. Bu nedenle gözenekli kabuklu kireç taşı, yoğun ve ince taneli kireç taşından daha hafiftir.
Kireç taşı nerelerde kullanılır?
Kireç taşı inşaatta; kırmataş, kireç, çimento, cam, kâğıt ve şeker üretiminde; ayrıca metalürji ve kimya sanayilerinde kullanılır.