Sfera i obszary zastosowania cyny oraz jej stopów

Cyna jest jednym z pierwszych metali poznanych przez człowieka. Już od wielu tysięcy lat cyna i jej stopy, dzięki swoim właściwościom, są aktywnie stosowane w różnych sferach działalności człowieka.

Cyna i jej stopy

W układzie okresowym Mendelejewa lekki metal, cyna, oznaczany jest symbolem Sn. Jest to substancja srebrzystobiała, łatwo topliwa ze względu na niewysoką temperaturę topnienia. Dzięki ciągliwości i plastyczności można ją łatwo rozwałkować w cienką warstwę folii. Substancja ta jest odporna na wodę i niektóre kwasy. Te właściwości pozwalają wykorzystywać cynę do produkcji wielu wyrobów.

Metal ten powoli utlenia się w normalnych warunkach, dlatego stosuje się go do powłok ochronnych. Jako samodzielny metal cyna jest używana rzadziej niż jej stopy. Wynika to z tego, że stopy mogą mieć bardziej odpowiednie właściwości mechaniczne i technologiczne. Połączenie cyny i miedzi nazywa się brązem. Jest to jeden z najczęściej stosowanych stopów cyny.

Sfera zastosowania cyny

Najczęściej cyna jest używana jako powłoka ochronna. Ponad 40% całej cyny trafia do produkcji opakowań z blachy białej, a dokładniej do jej cynowania. Jest to proces nanoszenia tego metalu na powierzchnię wyrobu metalowego w celu ochrony przed korozją. Właściwości antykorozyjne cyny pozwoliły także stosować ją do produkcji rur. Lekki metal wykorzystuje się również w stomatologii, do produkcji wypełnień zębowych. Naczynia cynowe były używane już w starożytności, ponieważ już wtedy znano ich odporność na rdzewienie. Ponieważ jednak metal ten był drogi, takie naczynia nie stały się popularne w życiu codziennym.

Obszary zastosowania stopów cyny

Jak wspomniano wcześniej, stopy są popularniejsze niż sama cyna. Istnieje ich ponad dziesięć tysięcy. Przemysł co roku zużywa ogromne ilości stopów. Do czego? Dodatkowe właściwości przydatne przy produkcji wyrobów pozwalają wykorzystywać stopy w wielu dziedzinach.

Obszary zastosowania stopów cyny:

• Produkcja lutów. Do produkcji lutów wykorzystuje się stopy cyny z kadmem, ołowiem, bizmutem i innymi metalami. Stosuje się je do lutowania części i półfabrykatów, ponieważ takie stopy są dość wytrzymałe i łatwo topliwe.

• Typografia. Jeśli do stopu ołowiu i cyny doda się antymon, otrzymuje się materiał stosowany do tworzenia czcionek drukarskich.

• Przemysł samochodowy i lotniczy. Ze stopu cyny, miedzi, ołowiu i antymonu, czyli babbitu, wykonuje się łożyska różnych rozmiarów oraz różne części do samochodów i samolotów. Stop babbit charakteryzuje się dobrą odpornością na zużycie.

• Sztuka dekoracyjna i użytkowa. Stop cyny i miedzi, czyli brąz, stosuje się do tworzenia różnych rzeźb i pomników. Brąz nie ulega wpływowi czynników środowiska zewnętrznego, dlatego uważa się go za trwały materiał bardzo dobrze nadający się do takich celów.

• Przemysł okrętowy i przyrządowy. Stopy cyny dzięki właściwościom antykorozyjnym i odporności mechanicznej dobrze nadają się do produkcji części, które nie powinny szybko się zużywać ani tracić zdolności do wykonywania swoich funkcji.

Bez wątpienia cyna i jej liczne stopy mają bardzo szerokie obszary i sfery zastosowania. Wykorzystanie w medycynie, przemyśle samochodowym, okrętowym, przyrządowym, lotnictwie oraz sztuce dekoracyjno-użytkowej sprawia, że cyna i stopy cynowe należą do ważnych elementów działalności człowieka.