Berat tentu bijih nikel: ketumpatan mengikut jenis

Nikel ialah unsur yang agak lazim dalam alam semula jadi. Kandungannya dalam kerak bumi ialah 0,01% daripada jumlah jisim. Nikel tulen dalam bentuk asli hanya dapat ditemukan dalam meteorit besi, dengan kandungan yang boleh mencapai 25%. Dalam keadaan semula jadi, nikel hanya wujud dalam bentuk terikat sebagai komponen pelbagai bijih.

Jenis bijih nikel

Bijih nikel yang berdaya maju untuk dilombong dan diproses dibahagikan kepada:

• sulfida,
• silikat.

Mineral bijih utama yang dilombong pada skala industri untuk memperoleh nikel, kuprum, sulfur dan bahan sampingan lain adalah seperti berikut.

Pirotit atau pirit magnet

• Mempunyai komposisi kimia berubah-ubah dengan peratusan bendasing Ni, Co, Cu, Pb, Mo dan As yang berlainan.
• Kepentingan praktikal bijih terhad kepada pengeluaran nikel, besi dan sulfur.
• Berat tentu pirotit ialah 4,9 – 5,2 g/cm³.
• Mineral rapuh berwarna kelabu krim dengan kilauan logam, kekonduksian elektrik yang baik dan sifat magnet.

Magnetit sebagai mineral besi sampingan

Magnetit sendiri ialah bijih besi, tetapi dalam bijih nikel ia dianggap sebagai mineral sampingan yang mengandungi besi serta mempengaruhi ketumpatan dan pemprosesan bahan mentah.

• Mineral hablur berwarna hitam dengan kilauan logam atau beresin.
• Berat tentu magnetit ialah 4,9—5,2 g/cm³.
• Mempunyai sifat feromagnet kuat yang kekal walaupun mineral dikisar menjadi pasir; tidak toksik, lengai dan tersebar luas dalam alam semula jadi.
• Kepentingan praktikalnya ialah pengeluaran besi (kandungan Fe sehingga 73%) dan pembuatan produk daripada magnetit lebur seperti elektrod.

Pentlandit atau pirit besi-nikel

• Mineral rapuh, berhablur halus dan berbutir, berwarna kuning gangsa dengan kilauan logam kuat; terdapat dalam mendapan pirotit.
• Berat tentu pirit besi-nikel ialah 4,5—5 g/cm³.
• Tidak mempunyai sifat magnet.
• Dalam banyak bijih sulfida kuprum-nikel industri, pentlandit ialah mineral nikel utama. Bijih tersebut juga boleh mengandungi kuprum, kobalt, logam kumpulan platinum dan komponen berharga lain.

Kalkopirit atau pirit kuprum

• Mineral berhablur halus berwarna kuning keemasan, digelar “emas palsu” kerana menyerupai emas tulen, dengan kilauan logam terang berona kehijauan.
• Berat tentu kalkopirit ialah 4,1 — 4,35 g/cm³.
• Mineral bijih kuprum utama yang terdapat secara meluas dalam pelbagai struktur batuan genetik.
• Rangkuman mineral ini ditemukan dalam sampel tanah bulan dan di dalam batu permata.

Jadual berat tentu dan ketumpatan bijih nikel mengikut jenis

Bijih nikel yang jarang ditemukan mempunyai kepentingan sekunder dalam perlombongan industri kerana kandungan nikelnya tidak melebihi 4,5%. Bijih ini termasuk pirit, kubanit, kromit dan lain-lain. Selain nikel, kuprum dan kobalt, bijih sulfida mengandungi logam berharga seperti emas dan perak serta telurium dan selenium.

Mendapan bijih nikel kebanyakannya berkaitan dengan platform Prakambrium dan perisai hablur. Bijih terbentuk sebagai lapisan, urat dan kanta serta boleh mencapai ketebalan 50 meter. Mendapan Mount Keith di Australia Barat ialah yang paling tebal, dengan ketebalan 300 m.