Berat tentu kulit kayu: ketumpatan kering dan lembap

Kita lazimnya memanggil lapisan luar batang atau akar yang merekah dan mudah terpisah sebagai kulit kayu. Dalam pengertian biologi yang lebih luas, kulit kayu ialah himpunan tisu tumbuhan khusus yang mengangkut nutrien dari daun ke akar. Kulit kayu terdapat pada dahan tua, batang dan akar pokok, serta pada pucuk yang masih sangat muda.

Struktur dan fungsi

Komponen struktur utama kulit kayu ialah:

• Ritidom, iaitu bahagian luar pucuk saka yang terdiri daripada lapisan floem dan korteks primer yang telah mati. Sesetengah tumbuhan berkayu tidak mempunyai ritidom, manakala pada tumbuhan lain ia kelihatan jelas. Bentuknya boleh berupa gelang seperti pada pokok anggur atau bersisik seperti pada pokok oak.

• Periderm, iaitu zon anatomi dan topografi batang tumbuhan tinggi yang terdiri daripada suatu kompleks tisu. Lapisan kulit kayu ini menjalankan pertukaran gas serta melindungi tisu dalaman daripada terlalu panas dan kehilangan lembapan.

• Korteks primer dan sekunder serta floem, iaitu tisu pengalir tumbuhan yang terdiri daripada sel sklerenkima dan parenkima serta unsur tapis, yakni sel hidup yang mengangkut sap floem.

Komponen kimia utama kulit kayu termasuk:

• Selulosa. Kandungannya dalam kulit kayu kering kira-kira 16 – 23%. Selulosa ialah karbohidrat yang molekulnya tersusun menjadi rantaian padat tanpa cabang sisi. Bahan inilah yang memberikan kekuatan mekanikal tinggi dan pada masa yang sama keanjalan kepada tisu kayu.

• Lignin. Sebatian polimer yang membentuk sebahagian besar (sehingga 33%) dinding sel tumbuhan yang berlignin. Selulosa dan lignin boleh dibandingkan dengan tetulang dan konkrit kukuh yang bersama-sama menghasilkan struktur organik yang kuat.

• Bahan ekstraktif atau ekstrak (sehingga 30% daripada jumlah jisim kulit kayu), iaitu cecair likat atau bahan kering yang terdiri daripada alkohol, ester, air atau karbon dioksida.

Berat kulit kayu

Parameter seperti ketebalan, kelembapan dan ketumpatan kulit kayu berbeza antara spesies pokok serta bergantung pada umur, kedudukan pada batang dan keadaan pertumbuhan tumbuhan.

Jadual berat kulit kayu dalam 1 meter padu (ketumpatan kulit kayu)

Penggunaan kulit kayu

Bidang penggunaan kulit kayu dalam industri dan kegiatan ekonomi agak luas. Bahan ini bukan sahaja digunakan untuk membuat kraftangan dan bekas hiasan.

• Kulit kayu digunakan untuk menghasilkan tar, tanin, lateks (daripada kulit pokok spindle), pelbagai bahan ubatan dan rempah.

• Bagi sesetengah haiwan, kulit kayu menjadi sumber makanan dan mineral bermusim atau tambahan.

• Dalam perkebunan, kulit kayu yang dihancurkan digunakan secara meluas sebagai sungkupan. Hanya spesies tertentu boleh dimakan, dan penggunaannya sebagai makanan memerlukan pengetahuan tepat tentang tumbuhan serta kaedah penyediaan.

• Kulit kayu yang dihancurkan, sebagai sisa industri pemprosesan kayu, digunakan dalam pengeluaran papan gentian kayu.