Ağaç kabuğunun özgül ağırlığı: kuru ve nemli kabuğun yoğunluğu

Ağaç kabuğu denildiğinde genellikle gövde veya kökün dıştaki çatlaklı ve kolay ayrılan katmanı anlaşılır. Daha geniş biyolojik anlamda kabuk, besin maddelerinin yapraklardan köklere taşınmasını sağlayan özel bitki dokularının bütünüdür. Yaşlı dallarda, gövdede ve köklerde olduğu gibi yeni sürgünlerde de bulunur.

Yapısı ve işlevleri

Kabuğun temel yapısal bileşenleri:

• Dış kabuk, çok yıllık sürgünlerin ölü floem ve birincil kabuk katmanlarından oluşan dış kısmıdır. Bazı odunsu bitkilerde bulunmaz, bazılarında ise belirgindir. Asmada halka, meşede pul biçimindedir.

• Periderm, yüksek bitkilerin gövdelerindeki anatomik-topografik bir bölge ve doku kompleksidir. Gaz alışverişini sağlar ve iç dokuları aşırı ısınma ile nem kaybına karşı korur.

• Birincil ve ikincil kabuk ile floem; sklerenkima, parenkima ve floem öz suyunu taşıyan canlı kalburlu elemanlardan oluşan iletim dokusudur.

Kabuğun temel kimyasal bileşenleri:

• Selüloz. Kuru kabuktaki oranı yaklaşık %16–23’tür. Molekülleri dallanmayan sıkı iplikler oluşturan bir karbonhidrattır; odunsu dokulara yüksek mekanik dayanım ve esneklik kazandırır.

• Lignin. Odunlaşmış bitki hücresi çeperlerinin büyük kısmını, %33’e kadarını oluşturan polimer bileşiktir. Selüloz ve lignin sağlam organik yapılar oluşturan donatı ve dayanıklı betona benzetilebilir.

• Ekstraktif maddeler veya özütler (toplam kabuk kütlesinin %30’una kadar); alkol, eter, su veya karbondioksitten oluşan viskoz sıvı veya kuru maddelerdir.

Ağaç kabuğunun ağırlığı

Kabuk kalınlığı, nemi ve yoğunluğu ağaç türüne göre değişir; ağacın yaşına, gövdedeki konumuna ve yetişme koşullarına bağlıdır.

Bir metreküp ağaç kabuğunun ağırlık tablosu

Kabuğun kullanım alanları

Kabuk sanayide ve günlük yaşamda el işi ve dekoratif kap üretiminin ötesinde geniş kullanım alanına sahiptir.

• Kabuktan katran, tanen, lateks ve birçok tıbbi madde ile baharat üretilir.

• Bazı hayvanlar için mevsimsel veya ek besin ve mineral kaynağıdır.

• Öğütülmüş kabuk bahçecilikte malç olarak yaygın biçimde kullanılır. Yalnızca belirli türlerin kabuğu yenebilir ve bitkinin ve hazırlama yönteminin doğru bilinmesi gerekir.

• Ahşap işleme atığı olan öğütülmüş kabuk lif levha üretiminde kullanılır.