Ciężar właściwy azbestu, jego masa, charakterystyka i rodzaje

Azbest był stosowany nie tylko w budownictwie, lecz także w wielu innych dziedzinach. Sam termin “azbest” obejmuje minerały różniące się składem i właściwościami, które mogą tworzyć cienkie włókna i wyróżniają się wytrzymałością, odpornością cieplną, zasadowością oraz elastycznością. Za azbest uważa się minerały o budowie włóknistej z grup amfiboli i serpentynów, zdolne do rozszczepiania się na giętkie, cienkie włókna i skręcania w nić. W skład różnych odmian mogą wchodzić związki magnezu, sodu i żelaza.

Stabilność azbestu i jego zachowanie w środowisku zależą od długości oraz średnicy wiązek włókien. Długość włókien może osiągać kilka centymetrów, a średnica zwykle nie przekracza wartości milimetrowych. Dzięki temu włókna kryształów azbestu bywają opisywane jako polimer mineralny.

Tabela ciężaru właściwego azbestu

Gęstość azbestu wyraźnie zależy od typu mineralogicznego. Do obliczeń dla materiału litego zwykle przyjmuje się orientacyjny zakres około 2,1-3,3 g/cm³, czyli 2100-3300 kg/m³. Dokładną wartość należy dobrać według rodzaju azbestu i danych laboratoryjnych. Poniżej podano tabelę z wartościami orientacyjnymi masy azbestu:

Rodzaje azbestu

Azbest różni się rodzajem i składa się z minerałów z grupy amfiboli oraz serpentynów, które mają odmienną strukturę krystaliczną:

• minerały serpentynowe mają strukturę warstwową albo płytkową, przykładem jest chryzotyl,
• amfibole mają strukturę łańcuchową, przykładem są krokidolit, tremolit, amozyt, antofyllit i aktynolit.

Kolor produktu zależy od odmiany azbestu. Na tej podstawie wyróżnia się główne typy:

• Biały azbest - chryzotyl, zwykle biały z możliwymi niewielkimi zmianami odcienia. Od innych odmian różni się między innymi obecnością żelaza i niektórych innych pierwiastków w składzie. Włókna białego azbestu są puste w środku jak rurki. Topi się w temperaturze około 1550 °C, ma wysokie właściwości termoizolacyjne, ale niską odporność na kwasy i przewodność cieplną.
• Niebieski azbest - krokidolit. Ma niebieski odcień związany z obecnością jonów żelaza w warstwie włókien. Grubość włókien wynosi około 0,9-1,8 µm. Pod względem wytrzymałości nie ustępuje białemu azbestowi i należy do najmocniejszych odmian. Topienie zachodzi w zakresie od 930 do 1150 °C. Średnia długość włókien wynosi około 20 mm, ale może dochodzić do 50 mm i więcej.
• Brązowy azbest - amozyt. Ma brązowy odcień z możliwymi niewielkimi zmianami barwy. Włókna są bardzo długie, około 100-250 mm, przy grubości od 0,7 do 0,2 µm. Główna różnica względem chryzotylu polega na znacznie gorszym rozszczepianiu się.

Ważnymi cechami azbestu są odporność cieplna i odporność chemiczna włókien, ale różnią się one zależnie od typu. Chryzotyl gorzej znosi działanie kwasów, natomiast odmiany amfibolowe są zwykle bardziej kwasoodporne. Jednocześnie każdy azbest jest niebezpieczny przy powstawaniu pyłu, dlatego starych materiałów zawierających azbest nie należy ciąć, wiercić ani demontować bez odpowiednich procedur bezpieczeństwa.