Seramiğin özgül ağırlığı: farklı seramik türlerinin ağırlığı

Pişmiş kilden yapılan ilk nesneler MÖ 25-29 binyıla tarihlenir. Bilim insanlarına göre insanlığın ataları, yerleşik yaşama geçerken ilk yapay malzemeyi bu dönemde oluşturdu. Çömlekçi çarkı ise ancak MÖ üçüncü binyılda icat edildi ve üretim sürecini önemli ölçüde kolaylaştırdı.

Farklı ülkelerde seramik üretimi için kendine özgü reçeteler vardı. İnsanlık geliştikçe, malzemelerin bileşimleri ve ürün yapım yöntemleri de iyileşti. Ustalar eserlerine yalnızca basit çizgisel desenler vermekle kalmadı; özgün boyalı motifler ve çeşitli kaplamalar da uyguladı.

Günümüzde seramik, kil ve bazı başka inorganik malzemelerden (diyatometit, tripoli vb.) mineral katkılar eklenerek üretilen ve ısıl işlemden geçirilmiş ürünlerin genel adı olarak kullanılır.

Seramik türleri

Sanatsal ürünlerin üretiminde çok eski zamanlardan beri kullanılan başlıca seramik türleri şunlardır:

• Terrakota — sır kaplaması olmayan, pişirilmiş sarı veya kırmızı kildir; ürünün seramik bünyesi gözeneklidir.
• Çömlekçi seramiği — fırında işlenen ve şeffaf sırla kaplanan kil ürünleridir; bu ürünlerin seramik bünyesi gözeneklidir.
• Mayolika — Mallorca Adası kökenli seramiktir; iri gözenekli bir bünyeye ve çoğu zaman kabartmalı süslemelere sahiptir. Beyaz veya renkli kilden yapılan mayolika, kısmen pastel tonlarda sırla kaplanırdı.
• Fayans — İtalyan ustaların geliştirdiği, ince gözenekli bünyeli beyaz kilden seramiktir; renksiz sırla kaplanır ve ışığı geçirmez.
• Porselen — eşsiz bir seramik türüdür. İnce, yarı saydam beyaz bünyesi su geçirmez. Üretiminde kaolin, plastik refrakter kil, feldispat ve kuvars kullanılır.

Seramik, yapı ve kaplama malzemelerinin üretiminde yaygın olarak kullanılır. Nem emme oranı %8-10 olan gözenekli seramik opaktır ve basınç altında su geçirebilir. Bu malzemeden çeşitli duvar ve çatı ürünleri, drenaj boruları ve benzeri elemanlar yapılır. Kaplama tuğlası ve karolar ile sırlı vitrifiye ürünler, sırlı gözenekli seramikten üretilir.

Klinker tuğlalar, yer karoları, vitrifiye porselen ve yarı porselen; sinterlenmiş, yani gözeneksiz bünyeli seramikten yapılır. Bu seramik türünde su emme oranı %3 ila %10 arasındadır. İlave camsı kaplamalar (sırlar), su emme derecesini azaltır.

Sıradan yapı tuğlası ve seramik çatı kiremiti, kaba seramik sınıfına girer. Bu malzeme iri taneli bir yapıya sahiptir. İnce seramik ise sırlı kaplama karosu, aside dayanıklı tuğla ve porselen ürünlerdir.

Farklı seramik türlerinin ağırlık tablosu (g/cm³)

Seramik ayrıca yapısal kullanım amacına göre de sınıflandırılır:

• duvar elemanları (tuğlalar, paneller vb.);
• çatı kaplamaları (kiremit);
• döşeme elemanları (kirişler, bloklar, paneller);
• beton karışımları için dolgu malzemeleri (genleştirilmiş kil);
• kaplama parçaları (zemin ve duvar karoları, dekor);
• drenaj ve kanalizasyon elemanları (borular, yol tuğlaları);
• sıhhi tesisat ürünleri (klozetler, lavabolar, küvetler);
• aside ve ısıya dayanıklı ürünler: tuğlalar, karolar ve diğer malzemeler.

Seramiğin özgül ağırlığı, seramik bünyesinin yoğunluğuna bağlıdır. Bu nedenle gerçek ve ortalama yoğunluk kavramları kullanılır. Gerçek yoğunluk, gözeneksiz malzemenin kütlesini ifade eder; ortalama yoğunluk ise malzemenin doğal hâlindeki gözenekleri ve boşlukları da dikkate alır.