Ham petrolün özgül ağırlığı ve bir litresinin ağırlığı
Günümüzün en önemli doğal kaynaklarından biri olan “siyah altın”, “yer yağı” veya ham petrol dünya finansında temel rol oynar. Fiyatı yalnızca şirketleri değil, ülkelerin ekonomilerini de etkiler.
İnsanlık petrolü milattan binlerce yıl önce biliyordu. Babil’in inşasında kullanılmış, Antik Mısırlılar ölülerini mumyalamakta, Antik Yunanlar savaşlarda yanıcı karışımlar hazırlamakta yararlanmıştır. Orta Çağ’da damıtma ürünleri tıpta ve günlük hayatta kullanılmaya başlanmıştır.
İngilizce “petroleum” sözcüğü, kelime anlamı “taş yağı” olan petra (taş) ve oleum (yağ) sözcüklerinden oluşur. Almanca ve başka birçok dildeki karşılığı da “dağ veya taş yağı” anlamına gelir. Çinliler MS 347 yılında ilk petrol kuyusunu açmıştır.
Rusça adın derin Arapça köklere sahip ve “yerden çıkarılan” anlamına gelen Asurca bir sözcükten geldiği ileri sürülür. Başka açıklamalar, “nemli, sıvı” anlamındaki eski İran sözcüğü naft’a dayanır.
Ham petrolün özellikleri
Ham petrol, hidrokarbonların ve eşlik eden bileşiklerin sıvı ve yağlı karışımıdır. Siyah, koyu kahverengi, kahverengi, yeşilimsi veya sarımsı olabilir; yoğunluğu genellikle yaklaşık 0,65-1,05 g/cm³ aralığındadır. Özgül ağırlık petrolü hafiften ağıra sınıflandırır: 0,83 g/cm³ altı genellikle hafif, 0,86 g/cm³ üstü ağır petrol için tipiktir.
Bir litre ve bir metreküp ham petrolün özgül ağırlık tablosu
| Petrol yoğunluğu (g/cm³) | Özgül ağırlık (kg/m³) | 1 litre petrolün ağırlığı (kg) | Bir varildeki litre miktarı |
|---|---|---|---|
| 0,65 – 1,05 | 650 – 1050 | 0,650 – 1,050 | 158,99 |
Yoğunluk yalnızca sıcaklık ve basınca bağlı değildir. Organik bileşiklerin türü ve miktarı kaynama ve kristalleşme sınırlarını değiştirir. Diğer özellikler:
- parafin içeriği,
- viskozite,
- reçine-asfalten içeriği,
- elektrik iletkenliği,
- parlama noktası vb.
Ham petrol hakkında ilginç bilgiler
- Petrolü oluşturan organik maddelerin tarih öncesi dinozor kalıntıları olduğu düşüncesi yanlıştır; temel kaynak eski plankton, alg ve diğer deniz mikroorganizmalarıdır.
- Yeraltındaki göl veya nehirlerde birikmez; rezervuar adı verilen özel gözenekli kayaçları doyurur ve petrol yatakları böyle oluşur.
- Kerosen aydınlatmasının gelişmesi lamba yakıtı olarak balina yağı talebini azaltmıştır; ancak balina avcılığındaki düşüşün nedenleri daha karmaşıktır.
- Petrol rafinasyonunun ilk dönemlerinde benzin uzun süre yan ürün sayılmış, temel ürün kerosen olmuş ve fazla hafif fraksiyonlar sınırlı kullanılmış veya güvensiz yöntemlerle bertaraf edilmiştir.
- Sakız, ruj, spor ekipmanları, balık yemi ve olta malzemeleri gibi ürünlerde petrol türevleri bulunabilir.
- Petrokimya ürünleri plastik, sentetik elyaf, bazı kozmetik bileşenler, ambalaj, teknik malzeme ve çok sayıda ev ürününün üretiminde kullanılır.
Sıkça Sorulan Sorular
1 litre ham petrol kaç kilogramdır?
Tabloya göre 1 litre ham petrol yaklaşık 0,65-1,05 kg ağırlığındadır. Kesin değer ilgili petrolün yoğunluğuna, sıcaklığına ve bileşimine bağlıdır.
Bir varil ham petrol kaç litredir?
Petrol hesaplarında bir varil genellikle 158,99 litredir. Bu hacmin kütlesi petrol yoğunluğuna bağlıdır.
Ham petrol neden hafif veya ağır olarak sınıflandırılır?
Sınıf yoğunluk ve bileşimle ilgilidir: hafif petrol genellikle daha fazla hafif fraksiyon, ağır petrol ise daha fazla reçine-asfalten ve yüksek kaynama noktalı bileşen içerir.