TR

Asitlerin özgül ağırlığı: 1 ml ve 1 m³ asidin ağırlığı

Asitler, insan yaşamında en çok kullanılan kimyasal bileşikler arasındadır. Farklı fiziksel hâllerde günlük yaşamın pek çok alanında bulunurlar:

  • gübre ve ilaç üretiminde;
  • petrol ürünlerinin arıtılmasında;
  • gıda endüstrisinde;
  • patlayıcı, boya ve temizlik maddelerinin üretiminde;
  • kurutma ve temizleme işlemlerinde;
  • akü üretiminde ve başka alanlarda.

Asitler, canlı organizmaların doğal süreçlerinde de önemli bir role sahiptir. Günlük hayatta sık karşılaşılan asitler aşağıda açıklanmıştır.

Hidroklorik asit

HCl ya da hidroklorik asit, suda çözünmüş hidrojen klorürden oluşan renksiz, saydam ve aşındırıcı bir sıvıdır. Konsantre madde havayla temas ettiğinde dumanlanmaya başlar.

HCl metalurjide ve galvanoplastide yaygın olarak kullanılır. Gıda ürünlerinde asitlik düzenleyicisi E507 olarak da bulunur. Hidroklorik asit mide suyunun da bir bileşenidir; bu asit temelli ilaçlar yalnızca doktor tavsiyesiyle kullanılmalıdır.

Konsantre asit ciddi kimyasal yanıklara yol açabilir. Çalışırken güvenlik kurallarına uyulmalı ve koruyucu ekipman kullanılmalıdır. Güçlü oksitleyicilerle tepkimeye girerek zehirli klor oluşturabilir. Hidroklorik asidin özgül ağırlığı (yoğunluğu) 1,19 g/cm³’tür.

Sülfürik asit

H2SO4, hidroklorik asitten daha güçlü bir asittir. Konsantre madde birçok organik malzemeyi aşındırıp kömürleştirir ve suyu aktif olarak emer. Normal koşullarda belirgin kokusu olmayan, renksiz ve yağlı görünümlü bir sıvıdır; tadına bakmak tehlikelidir. Konsantre çözeltide sülfürik asidin özgül ağırlığı yaklaşık 1,84 g/cm³’tür.

Kullanım alanı oldukça geniştir: metalurji, mineral çıkarma, gübre ve akü üretimi, patlayıcı üretimi, tekstil, deri ve petrol endüstrisi bunlardan bazılarıdır.

Dünya sülfürik asit üretiminin büyük bölümü mineral gübrelerin üretiminde kullanılır. Sülfürik asit insan sağlığı ve çevre için aşındırıcı ve tehlikeli bir maddedir. Risk; derişime, maruziyet yoluna ve temas süresine bağlı olduğundan çalışma sırasında maddenin güvenlik bilgi formu esas alınmalıdır.

Nitrik asit

HNO3, suyla her oranda karışır. Endüstride gübre, boya ve ilaç üretiminde; organik sentezde, kuyumculukta ve başka alanlarda kullanılır. Nitrik asidin özgül ağırlığı 1,51 g/cm³’tür.

Konsantre nitrik asit tehlikeli aşındırıcı maddeler grubundadır ve dokularda ciddi kimyasal hasar oluşturabilir. Tehlike sınıfı derişime ve kullanılan mevzuata bağlıdır; belirli ürün için güvenlik bilgi formuna bakılmalıdır.

Ortofosforik asit

H3PO4, orta kuvvette inorganik bir asittir. Saf hâlde suda iyi çözünen, renksiz kristal bir maddedir. %85’lik sulu çözeltisi şurup kıvamındadır ve günlük kullanımda genellikle ortofosforik veya fosforik asit olarak adlandırılır. Sıvı hâlde %85’lik çözeltinin özgül ağırlığı yaklaşık 1,685 g/cm³’tür.

Metalurjide (lehimleme, korozyon önleyici işlem), gıda endüstrisinde (asitlik düzenleyicisi E338), hayvancılıkta idrar taşı oluşumunu azaltmaya yönelik uygulamalarda, diş hekimliğinde dolgu öncesi mine pürüzlendirmede ve bazı diş beyazlatma bileşimlerinde kullanılır.

Asitlerin yoğunluk ve ağırlık tablosu

Maddenin adıKimyasal formülYoğunluk (g/cm³)Özgül ağırlık (kg/m³)1 ml içindeki gram miktarı
hidroklorik asitHCl1,1911901,19
sülfürik asitH2SO41,8418401,84
nitrik asitHNO31,5115101,51
ortofosforik asitH3PO41,6816801,68

Sıkça Sorulan Sorular

Asitlerin yoğunluğu neden derişime bağlıdır?

Evsel ve endüstriyel kullanımda asitlerin çoğu sulu çözelti hâlindedir. Derişim ve sıcaklık değiştiğinde çözeltinin 1 ml ve 1 m³ kütlesi de değişir.

1 ml asit kaç gram gelir?

Tablodaki değerler için 1 ml'nin ağırlığı, yoğunlukta verilen gram değerine yakındır: hidroklorik asit yaklaşık 1,19 g, sülfürik asit yaklaşık 1,84 g, nitrik asit yaklaşık 1,51 g'dır.

Asitler ve su hazırlık olmadan karıştırılabilir mi?

Hayır. Konsantre asitler tehlikelidir ve seyreltilirken güçlü biçimde ısınabilir. İşlem güvenlik bilgi formuna uygun yapılmalı ve kişisel koruyucu ekipman kullanılmalıdır.