Cách phân biệt sứ và gốm faience: những điểm khác nhau chính

Nhiều người sử dụng trong đời sống các sản phẩm làm từ nhiều loại gốm khác nhau, nhưng ít người có thể xác định chính xác chúng thuộc loại nào. Hai loại gốm phổ biến nhất là faience và sứ. Chẳng hạn, sứ mềm dùng để làm sản phẩm mỹ thuật trang trí; sứ cứng được dùng làm đồ dùng ăn uống, vật cách điện gốm, chi tiết vô tuyến và điện kỹ thuật, thiết bị vệ sinh. Gốm faience được dùng để sản xuất gạch ốp, đồ dùng ăn uống và thiết bị vệ sinh.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu vì sao hai loại gốm này trở nên phổ biến đến vậy và quan trọng nhất là cách phân biệt faience với sứ.

Trước hết là sứ. Sứ là vật liệu gốm mịn, có khả năng chống thấm nước cao, chịu hóa chất và nhiệt độ cao. Ngoài ra, vật liệu còn có tính cách điện và chịu tác động cơ học.

Để sản xuất sứ, người ta thường dùng cao lanh, thạch anh, fenspat và các thành phần đất sét khác. Tro xương không được thêm vào mọi loại sứ mà chỉ có trong sứ xương. Sản phẩm được tạo ra bằng cách nung ở nhiệt độ cao, thường trong khoảng 1200–1450 °C. Có sứ cứng, sứ mềm và sứ xương. Sứ cứng thường đặc và bền hơn sứ mềm nên hay được dùng làm đồ ăn uống, thiết bị vệ sinh, vật cách điện và chi tiết kỹ thuật. Sứ mềm thường dùng cho sản phẩm trang trí và đồ dùng mỏng nhẹ.

Gốm faience thường có xương màu trắng hoặc sáng, nhưng cấu trúc khác với sứ. Nó được sản xuất từ các thành phần khoáng tương tự, song phối liệu và chế độ nung khác nhau. Nhiệt độ nung thường thấp hơn sứ, phổ biến không quá 1280 °C, nên xương sản phẩm ít kết khối và rỗng hơn.

Faience có độ rỗng cao hơn và độ hút nước lớn hơn nhiều. Vì vậy, sản phẩm được phủ một lớp men chống thấm mỏng để không hút ẩm và mùi trong quá trình sử dụng.

Những khác biệt chính giữa faience và sứ

Một số cách giúp phân biệt faience với sứ:

1. Dựa vào âm thanh. Sứ phát ra tiếng trong hơn. Gõ nhẹ lên sản phẩm: âm thanh rõ, vang là dấu hiệu của sứ; âm trầm và đục là dấu hiệu của faience.
2. Dựa vào khả năng thấu sáng. Đưa sản phẩm lên trước nguồn sáng. Nếu ánh sáng xuyên qua thì đó là sứ; nếu không thì là faience.
3. Quan sát bằng mắt. Xem phần không phủ men, chẳng hạn vành tiếp xúc ở đáy. Xương sứ thường đặc, mỏng và đồng nhất hơn; ở phần không phủ men, faience thường trông rỗng và có hạt hơn. Chỉ riêng bề mặt bóng hoàn toàn không chứng minh sản phẩm làm từ faience.
4. Sứ thường đắt hơn faience, đặc biệt với đồ dùng và sản phẩm trang trí chất lượng cao. Tuy nhiên, giá không chỉ phụ thuộc vào vật liệu mà còn vào thương hiệu, thiết kế, chất lượng nung và hoàn thiện.
5. Sản phẩm faience thường có độ dẫn nhiệt thấp hơn sứ, nhưng phép thử tại nhà bằng một chiếc cốc nóng không phải lúc nào cũng đáng tin: kết quả phụ thuộc vào chiều dày thành, hình dạng tay cầm và nhiệt độ đồ uống.

Vậy sản phẩm bằng sứ hay faience tốt hơn? Sứ thường đắt, cứng và bền lâu hơn, đồng thời có độ hút nước thấp hơn. Tuy nhiên, không thể nói sứ luôn tốt hơn: với đồ trang trí hoặc đồ dùng giá phải chăng, faience chất lượng cũng là lựa chọn hợp lý. Nếu theo thời gian đồ faience xuất hiện vết nứt, tốt hơn không nên tiếp tục dùng để đựng thức ăn và đồ uống vì các vết nứt khó làm sạch và có thể tích tụ chất bẩn.

Nếu ưu tiên tuổi thọ, độ hút nước thấp và dễ vệ sinh, sứ thường được lựa chọn. Nếu cần phương án vừa túi tiền, khi mua sản phẩm faience cần chú ý nhà sản xuất, chất lượng men và hình thức: sản phẩm không được có chỗ sứt, vết nứt hay khuyết tật lớp phủ rõ rệt.