Cıvanın özgül ağırlığı: 1 litre ve 1 m³ ağırlığı

Çocukluktan beri termometrelerden tanınan tehlikeli madde cıvadır. Cıva oda sıcaklığında sıvıdır ve yoğunluğu o kadar yüksektir ki kurşun veya demir gibi ağır metaller onun üzerinde yüzebilir. Cıvanın 20 °C’deki yoğunluğu yaklaşık 13,546 g/cm³, yani 13 546 kg/m³ değerindedir. Sıcaklık yükseldikçe yoğunluğu kademeli olarak azalır.

Cıvanın Latince adı olan Hydrargyrum, gümüş renkli akışkanlığından dolayı “su” ve “gümüş” sözcüklerinden türemiştir.

Sabit basınç altında farklı sıcaklıklarda cıvanın özgül ağırlık tablosu

Sıcaklık –39 °C’ye düştüğünde cıva hâl değiştirerek belirgin metal özellikleri taşıyan katı bir maddeye dönüşür. Hg’nin metal olduğu, madde insanlık tarafından çok daha önceden bilinmesine rağmen ilk kez 1759 yılında Lomonosov ve Braun tarafından kanıtlanmıştır. Antik Yunanlar cıvayı ustalıkla kullanıyor ve zehirli etkisini biliyordu. Simyacılar ise altın üretme umuduyla deneylerinde uzun süre cıva kullandı.

Doğada nerede bulunur?

Cıva doğada az bulunur. Yer kabuğundaki miktarı 83 mg/t değerini geçmez; ancak başka maddelerle kolayca bağlandığı için cıva cevherlerindeki derişimi oldukça yüksek olabilir. En zengin cevherler %2,5’e kadar cıva içerebilir. Bunlardan biri, kırık yüzeyinde oksitlenme sonucunda zamanla hafif renk değişimi oluşan parlak kırmızı benekli doğal zinober mineralidir. Doğal cıvaya kayaçlar üzerinde damlalar hâlinde çok seyrek rastlanır.

İnsan vücuduna etkisi

Cıva toksik bir maddedir ve tehlikesi çoğu zaman hemen fark edilmez. Günlük hayattaki en büyük risk metalin kütlesinden değil, cıva buharından ve uzun süreli maruziyetten kaynaklanır.

Cıva öncelikle zehirli buharları nedeniyle tehlikelidir. Oda sıcaklığında bile buharlaşır; buharının solunması zehirlenmeye ve sinir sistemi hasarına yol açabilir. Dökülen cıva elektrikli süpürge veya süpürgeyle toplanmamalı; ortam havalandırılmalı ve sağlık ya da acil durum kurumlarının önerileri izlenmelidir.