Babbit kullanım alanları: sürtünme önleyici alaşımlar nerelerde kullanılır?

Babbit, antimon, bakır ve başka elementler eklenmiş kalay veya kurşun esaslı sürtünme önleyici alaşım grubudur. Temel kullanım amacı, yağlayıcıyı tutabilen, çalışma sırasında mile zarar vermeyen yumuşak ve kolay alışan bir yüzey gereken kaymalı yataklar ile yatak gömlekleridir.

Babbitin özellikleri

Babbit yumuşak metalik bir matrisle daha sert parçacıkları birleştirir. Bu sayede kolay alışır, küçük kir parçacıklarını kısmen içine alabilir, sıkışma riskini azaltır ve yağ filmi bulunduğunda çelik mille uyumlu çalışır.

Evrensel bir yapı metali değildir. Genellikle çelik, dökme demir veya bronz taşıyıcı üzerine ince bir katman olarak uygulanır. Taşıyıcı rijitliği gövde veya yatak gömleği sağlarken babbit sürtünme önleyici yüzey görevi görür.

Babbit türleri ve sınıfları

Kalay esaslı babbitler genellikle daha pahalıdır; ancak kritik yataklara, yüksek kayma hızlarına, korozyon direnci ve kararlı çalışma gereken koşullara daha uygundur. Kurşun esaslı babbitler daha ucuzdur ve düğüm tasarımı izin veriyorsa daha düşük yüklerde veya sakin çalışma koşullarında kullanılır.

Kalsiyumlu ve diğer özel babbitler ekonomik olmanın veya belirli kullanım özelliklerinin önemli olduğu görevlerde kullanılır. Sınıf seçimi yüke, mil hızına, sıcaklığa, yağlamaya, çalışma biçimine ve onarım gereksinimlerine bağlıdır.

B83, B16 ve kalsiyumlu babbit gibi sınıflara rastlanır. İşaret alaşımın yalnızca adını değil, bileşimini de gösterdiğinden teknik koşullar kontrol edilmeden bir sınıf diğeriyle değiştirilmemelidir.

Kullanım alanları

• Kaymalı yataklar. Kararlı bir yağ kaması gereken makinelerde yatak gömleklerinin ve mil yataklarının çalışma katmanı olarak kullanılır.
• Türbinler, kompresörler ve pompalar. Enerji ve sanayideki büyük döner makinelerde babbitli yatak gömlekleri kullanılır.
• Gemi ve demiryolu mekanizmaları. Onarılabilirlik, sönümleme ve uzun süreli yük altında çalışma gereken düğümlerde kullanılır.
• Madencilik ve metalürji ekipmanları. Ağır makinelerin, kırıcıların, haddehanelerin ve diğer kayma düğümlerinin bileşiminde yer alır.
• Otomotiv ve tarım makineleri. Tasarımın bu tür sürtünme önleyici katmana göre yapıldığı bazı dizel motor ve makine düğümlerinde babbitli gömlekler kullanılır.
• Yatak onarımı. Gömlek yenilenirken eski katman çıkarılır, yüzey hazırlanır ve teknolojiye uygun yeni babbit katmanı uygulanır.

Kullanım sınırlamaları

Babbit doğru yağlama, yeterli ısı tahliyesi ve hassas boşluk gerektirir. Aşırı ısınma, kirli yağ, mil kaçıklığı veya aşırı yük katmanı hızla bozabilir. Ömrü yalnızca alaşım sınıfına değil; yatak tasarımına, döküm kalitesine, yüzey işlemine ve bakıma da bağlıdır.

Kütle hesabı için babbitin ağırlığı hakkındaki ayrı makaleye bakabilirsiniz.