Rayın özgül ağırlığı: bir metresinin ağırlığı

Araştırmacılara göre ilk raylar Antik Mısır’da piramit inşaatında malzeme taşıyan arabaların ilerlediği düz çubuklardan oluşuyordu; başka çalışmalar ise ahşap rayların Antik Romalılar tarafından yaygın kullanıldığını belirtir. 16. yüzyılda maden arabaları için ahşap kılavuzlar yeniden kullanılmaya başlandı. İngiliz Abraham Darby 1767’de madenlerinden çıkan yolu ahşap yerine dökme demir raylarla döşedi ve demiryolu çağının başlangıcına katkı sağladı.

Ray türleri

Demiryolu rayları herkesçe bilinse de biçim, uzunluk ve kullanım amacı bakımından çok sayıda farklı ray profili vardır. Demiryolu raylarının ağırlıkları da farklıdır.

Sınıflandırma:

• kullanım amacına göre (demiryolu, vinç, tramvay, maden arabası ve bağlantı rayları),

• kalite kategorisine göre (ısıl sertleştirilmiş ve sertleştirilmemiş),

• cıvata bağlantısı deliklerinin bulunmasına göre,

• çeliğin ergitilme yöntemine göre.

Malzemeler

Raylar genellikle özel ray çeliklerinden üretilir. Kaliteleri standarda, kullanım amacına ve kimyasal bileşime; fiziksel özellikleri ise metalin iç yapısına bağlıdır.

Karbon çeliğe aşınma direnci ve sertlik kazandırır; ancak çok yüksek karbon oranı, özellikle fosfor ve kükürt gibi zararlı yabancı maddeler varken kırılganlığı artırır.

Bir alaşım elementi olan manganez çeliğin sertliğini ve tokluğunu, silisyum aşınma direncini artırır. Vanadyum ve titanyum iç yapıyı iyileştirir.

Bir metre ray kaç kilogramdır?

Ray işaretleri genellikle büyük harf veya harflerden ve sayılardan oluşur. Örneğin P65’te harfler profilin türünü veya amacını, sayı ise bir metrenin yaklaşık kütlesini gösterir. Gerçek kütle kesite, toleransa ve aşınmaya bağlı olduğundan kesin değer ilgili profil tablosundan veya standardından alınmalıdır.

• Geniş hat demiryolları ve makaslar için P43, P50, P65 ve P75 raylar üretilir.

• RP 50, 65 ve 70 işaretli raylar endüstriyel geniş hatlar içindir.

• P33 ve P38 türleri madenlerde kullanılır.

• P11, P18, P24 ve P33 hafif rayları dar hatlar içindir.

• Ağır vinç yapılarında KR70, KR80, KR100 ve KR120 rayları kullanılır.

• Oluklu T58 ve T62 rayları tramvay hatlarına yöneliktir.

Demiryolu raylarının ağırlık tablosu

Vinç raylarının ağırlık tablosu